November 27, 2020

İrdelemeler: ‘iDock T27’ Alüminyum Tablet Standı

ASUS T300CHI bilgisayarımın klavyesinin, Linux uyumu konusunda bluetooth bağlantısında başlangıçta sıkıntıları vardı.Şöyle ki, GRUB ekranında bluetooth devreye girmiyor, dolayısıyla işletim sistemi seçimi yapamıyordum, ilk sırada hangi sistem varsa onu kullanmak zorunda kalıyordum.

Yine açılıştan sonra da bazen, bluetooth bağlantı problemleri olabiliyor ve klavyeyi kullanmak sıkıntı olabiliyordu.

Bu nedenlerle ben de, bilgisayarımı zaten dışarı taşımadığım için, evde sabit bir masaüstü bilgisayar gibi normal klavyeyle kullanmaya karar verdim.Bununla birlikte bir tablet standı arayışına girdim.

Standlar genelde cep telefonları için küçük boyutlarda, ya da dizüstü bilgisayarlar için büyük boyutlarda bulunuyor.Arasını bulmak için gezinirken, iDock T27‘ye rastladım.Bir süredir de kullanıyorum.

iDock T27 standın kendisi, deneyimlerim ve hakkındaki düşüncelerim…

*Renk koyu gri, delikli, keskin ve köşeli yapısıyla tasarımı göze hoş görünüyor.

*Açısı ve yüksekliği 0mm ile 130mm arasında ayarlanabilyor.

*Tamamen katlanabiliyor ve bu sayede taşıması kolay.

*Boyutlarına istinaden biraz ağır olduğu söylenebilir, belki.

*Malzeme kalitesi yüksek, kaliteli alüminyumdan imal edilmiş, 5 kg ağırlığa kadar taşıyabilme kapasitesine sahip.(Miş, ben o kadarını denemedim…)

*Delikli ve alüminyum yapısı hava akımını kolaylaştırıyor ve soğutma konusunda kolaylık sağlıyor.

*Her türden 6-13 inç arası boyutlardaki tablet modelleri ve hatta dizüstü bilgisayarla kullanılabilir.Benim tabletim 12.5 inç ve sorunsuz bir şekilde stand ile tam uyumlu olarak kullanabiliyorum.Daha büyük boyutlu tabletlerde de sorun olmayacağını rahatlıkla söyleyebilirim.

*Ayrıca, kitap okuma standı olarak kullanılabilir.

*Sahip olduğu 17cm en ve  14cm boy oaranıyla, yere sağlam basıyor, hiçbir yöne devrilme tehlikesi yok.

 

*Alt tabanda bulunan kauçuk ayaklar sayesinde yüzeyde kayma ihtimali yok. Yine tabletin arka tarafının oturacağı yüzeyde ve tabletin oturacağı yerde de kauçuk malzeme var ve tabletin arka ve alt tarafının çizilmesini önlüyor.

*Kutudan, herhangi bir kaybolma riskine karşı öndeki iki pabuç için iki tane de yedek çıkıyor, güzel düşünülmüş.

Sonuç olarak…

*Fiyat biraz pahalı gelebilir, ki en ucuz 259,5TL.Değer mi değmez mi, kişiye kalmış, ben çok memnunum.

 

 

 

November 25, 2020

Linux: GRUB Nedir? Ne İçin Kullanılır?

Eğer herhangi bir Linux masaüstü sistemi kullandıysanız, bu ekranı görmüş olmalısınız. Bu, GRUB ekranıdır. Ve evet, tamamı büyük harflerle yazılır.

Bu makalede GRUB’un ne olduğu ve ne için kullanıldığı konusuna değiniyoruz.

GRUB nedir?

GRUB, GRand Unified Bootloader’ın kısaltmasıdır.

GRUB, önyükleme(boot) sürecinin yüklenmesi ve yönetilmesi için gerekli olan eksiksiz bir programdır. Linux dağıtımlarında kullanılan en yaygın önyükleyicidir. 

Peki önyükleyici nedir? Önyükleyici, bir bilgisayar başladığında çalışan ilk yazılımdır. Önce işletim sisteminin çekirdeğini yükler. Çekirdek ise hemen ardından işletim sisteminin geri kalanını başlatır: kabuk, görüntü yöneticisi, masaüstü ortamı vb.

Önyükleyici(bootloader) ve Önyükleme Yöneticisi(boot manager) Arasındaki İnce Çizgi

Kafalarınız biraz karışacak ama, önyükleyici ile önyükleme yöneticisi arasında çok ince bir çizgi vardır.

Bilgisayarımızı açtığımızda önce önyükleyicinin(bootloader) başladığını ve ardından çekirdeği belleğe yükleyip çalıştırdığını artık biliyorsunuz.

Bir önyükleme yöneticisi(boot manager) ise, bilgisayarınızda birden fazla işletim sistemi varsa, işletim sistemleri arasında seçim yapmanızı sağlar. Önyükleme yöneticisi işletim sistemini doğrudan yüklemez,

Linux çekirdeği, 3.3 sürümünden beri yerleşik bir EFI önyükleyici içeriyor. Aslında, EFI sistemini çalıştırabilen herhangi bir işletim sistemi, bir EFI önyükleyici de barındırır. EFI özellikli sistemler, önyükleme bilgisi için EFI dosyalarını bulmak üzere EFI sistem bölümünü’ne bakar.

GRUB hem bir önyükleyici hem de bir önyükleme yöneticisidir. Şimdi, GRUB benzeri diğer programlara bakalım.

GRUB benzeri diğer önyükleme programları nelerdir?

GRUB, Linux için en popüler önyükleme yöneticisidir, ama biricik değidir. Bazı Linux kullanıcılarının sevdiği son derece özelleştirilebilir rEFInd önyükleme yöneticisi vardır mesela.

systemd-boot metin tabanlı önyükleme yöneticisi de vardır. Bu metin tanbanlı önyükleme yöneticisini yalnızca systemd tabanlı Linux dağıtımları kullanırlar.

Yazıyı bitirirken…

Bu yazmızda, GRUB’un ne olduğu ve ne niçin kullanıldığını açıklamaya çalıştık.GRUB’u düzenleme ve yönetmeyi konu edinecek devam yazımızda görüşmek dileğiyle…

November 21, 2020

İrdelemeler: Xp-Pen Deco Mini 7 Grafik Tablet

Okullar pandemi yüzünden tekrar kapanıp da iş canlı derse kalınca, artık bir grafik tablet almak şart oldu deyip aldım bir tane.

Daha öncesinden grafik tablet deneyimim yok.Bilgim de yok.Bu nedenle, bir sürü inceleme izledim, araştırma yapmaktan helak olduğum bir gün, bir grafikerin videosuna denk geldim.Tanıttığı tablet XP-PEN  Xp-Pen Deco 01 V2 idi.İzledim, çok ta güzel anlatıyordu, oldukça beğendim.Yalnız, boyutu biraz büyük geldi.

Baktım aynı tabletin biraz daha küçüğü var; Xp-Pen Deco Mini 7; almamak olmazdı.

Tablet geldi.Biraz kullandım, deneyimledim.Ola ki benim gibi grafik tablet almak niyetinde olan bir öğretmen arkadaşım vardır, yardımcı olmak babında, amatörce, deneyimlerimi paylaşayım.

Önce kutu ve içeriğine bir bakalım. Bir kere, güzel, şık, korunaklı bir kutuyla geliyor.İçeriği zengin.

İçinden çıkanları tek tek resimlerle sıralayalım:

Bir adet, tabletin kendisi.

Bir adet kalem.

Bir adet USB bağlantı kablosu.

12 adet yedek uç.

2 adet adaptör(Biri micro usb, biri type-c)

Bir adet, ne işe yaradığını çözemediğim(!) halka.

Kullanım kılavuzu, garanti belgesi vb.

Tabletin teknik özelliklerini yazmakla uğraşmayacağım.Şuraya kutunun arka tarafının resmini bırakayım da, zaten yeterli olacaktır.

Gelelim deneyimlerime…

Tabletin boyutu ne çok büyük, ne de küçük, çok ideal.Bir çok teknik tanımlamada inç birimiyle veriyorlar.Ben size cm cinsinden vereyim: 26 x 16 x 0.8(kendi ölçümüm)

Yazma alanı pürüzsüz, yazımı rahat.Yazarken kağıda yazıyormuş hissi veriyor.Yazma alanının boyutu da cm cinsinden tam olarak şu: 11.2 x 17.3.

Yazma, yeni başlayacaklar için biraz deneyim gerektiriyor.Yazarken tablete bakılmamalı ki buna zaten bir müddet sonra alışıyorsunuz.

Tabletin altında, masanın üzerinde kaymaması için kauçuk ayaklar var.

Tabletin ön yüzünde 8 adet düğme var.Yazılımını kurarsanız görevlerini görebilirsiniz.Çok ta gerekli değil benim için. Tercih meselesi yani.

Tablet tak-çalıştır özelliğiyle kolaylıkla sistem tarafında tanınıyor ve sürücüsüz kullanılabiliyor.

Kaleme gelirsek… Bir kere pilsiz olması kesinlikle iyi bişey.Böylece pil bitti, şarj lazım gibi dertleri yok.Tutuşu, kavraması güzel ama, zaman zaman yazarken insanın eli üzerindeki tuşlara kayıyor, bu da can sıkıcı olabiliyor. Kalemin tuşlarının altta olanı sağ tık yaparken, üstte olanı ise silgi görevi görüyor.

Tabletin yazım deneyimini şöyle anlatayım. Ben daha önce grafik tablet kullanmadım.Bu nedenle başka bir grafik tabletle kıyaslama yapamam ama… Dokunmatik ekranda stylus kalem kullandım. Onunla karşılaştırdığımda kıyaslama yapılamayacak kadar grafik tablet daha iyi. Bir kere yazım deftere yazar gibi rahat. Sonra, çizgilerde kesilme, atlama gibi durumlar olmuyor.

Ekranla senkronizasyon mükemmel, yazdığınız gecikmesiz ekrana yansıyor.

Grafik tablet bana Zoom ile ders işlerken gerekli.Vu nedenle herhangi başka bir program/uygulama kurarak denemedim.Zoom beyaz tahta uygulamasında, PDF üzerinde Zoom araçlarıyla mükemmel uyunlu çalışıyor.

Sonuç

Benim ilk grafik tabket deneyimim olmasına rağmen, tableti kullanılabilir buldum. Kaliteli bir marka oolduğunu yorumlarda okumuştum zaten, hördüm ki doğruymuş.

Benim gibi amacı canlı derslerde kullanmak olan öğretmen arkadaşlarım düşünmeden tercih edebilirler.Ben aldığımda fiyatı 745TL idi. Şu ortamda fiyatların çok sık arttığını unutmamak gerek!

PDF Düzenleme ve Birleştirme İşlemleri(ücretsiz ve basit)

Bu yazımızda çok ihtiyaç duyulan konulardan biri, pdf sayfalarında ücretsiz ve basit bir şekilde nasıl düzenleme ya da birleştirme yapabileceğimize bakacağız. Özellikle Linux işletim sistemlerinde bu işlem için çok efor sarf etmemize gerek kalmayacak. GUI’li li sistemde pdf düzenleme ve birleştirme işlemini LibreOffice Draw ile yapabilirsiniz. Basit bir arayüzü olduğu için detaya girmiyorum. Terminal üzerinden...

Continue Reading

The post PDF Düzenleme ve Birleştirme İşlemleri(ücretsiz ve basit) first appeared on Fatih ASLAN | ITPro Blog.

November 20, 2020

Openbox: Ses Açma/Kapatma Eylemini Pop-Up Pencerede Gösterme

Openbox’ta, ses açıp kapatma sırasında, diğer masaüstü ortamlarındaki gibi bir pop-up pencere açılmıyor.Çok önemli değil de, olsa, en azından görsellik açısından artı bir güzellik olmaz mıydı?Şahsen benim kendimi her şeyiyle eksiksiz bir masaüstü ortamında hissetmemi sağladığını söyleyebilirim.

Peki bunu nasıl yapabiliriz? O zaman yazıyı okumaya devam edin lütfen.

Önce xfce4-notifyd paketini kuruyoruz:

$ sudo apt install xfce4-notifyd

Şimdi de bir ses karıştırıcısına ihtiyacımız var. O ihtiyacımızı da Pnmixer giderecek. O halde onu da kuralım:

$ sudo apt install pnmixer

Pnmixer’i ~/.config/openbox dizin yolunda bulunan autostart dosyasına eklememiz gerekiyor:

pnmixer &

Bütün bunları yaptıktan sonra oturumdan çıkış yapıp yeniden girerek Pnmixer simgesinin panelin sağındaki sistem tepsisinde görünmesini sağlıyoruz.

Paneldeki Pnmixer simgesinin üzerine sağ tık yapıyoruz ve Preferences‘e tıklıyoruz.

Açılan pencerde üst menüden de Notifications‘a tıklıyoruz.

Notification Options satırının altındaki Enable Notifications‘a bir tik koyarak etkinleştiriyoruz.

En son Apply ve OK diyerek operasyonu sonlandırıyoruz.

Eğer her şey yolunda gittiyse, sesi açıp/kapattığımızda ekranın sağ üst köşesinde bir pop-up penceresi görünüyor olmalı.

Ola ki görünmediyse, sistemi yeniden başlatarak etkinleşmesini sağlayabiliriz.

November 18, 2020

Linux: Disk Bölümlerini Şifre Girmeden Açma

Bazı durumlarda, sisteminizdeki disk bölümlerini açmak istediğinizde, resimdeki gibi bir şifre giriş ekranıyla karşılaşmak ekstra bir yükmüş gibi gelebilir.

Disk bölümlerini şifre girmeden açmak daha konforlu olmaz mıydı? Siz de benimle aynı kanıdaysanız, devam edin okumaya lütfen.

Şifreyi by-pass etmek için, /usr/share/polkit-1/actions dizin yolunda bulunan org.freedesktop.UDisks2.policy dosyası üzerinde küçük bir işlem yapmamız gerekiyor.

Dosyayı, kullandığımız dosya yöneticisi ve yine kullandığınız metin editörü yardımıyla grafik ekranda düzenleyebiliriz.

(Ben Thunar kullanıyorum.) Thunar’ı yönetici haklarıyla açıyoruz:

$ sudo thunar

Siz hangi dosya yöneticisini kullanıyorsanız Thunar yerine onu yazın.

Sonra, /usr/share/polkit-1/actions dizin yolunu takip ederek org.freedesktop.UDisks2.policy dosyasına ulaşıyoruz.

Dosyayı ,kullandığınız metin editörüyle açıyoruz ve aşağıdaki resimde gördüğümüz satırları buluyoruz:

Yani bu satırları:

</action>
<!-- mount a device considered a "system device" -->
<action id="org.freedesktop.udisks2.filesystem-mount-system">

Bu bölümün en altında bulunan, resimde de görünen satırlara iniyoruz:

Ve burada gördüğümüz auth_admin ve auth_admin_keep yazan yerleri yes ile değiştiriyoruz.Resimdeki gibi görünmeli:

En son, dosyamızda yaptığımız işlemleri kaydedip çıkıyoruz.

Artık, sistemimizdeki herhangi bir disk bölümünü açmak istediğimizde bizden şifre istemeyecek.

Linux: Openbox’tan Xfce’e Taşındım

Bazı nedenlerden dolayı Openbox ile yollarımız ayrıldı.Bu nedenle, özelleştirme yeteneğiyle ön plana çıkan, daha hafif bir masaüstü ortamı arayışındayken, her zaman beğendiğim ancak hiç uzun süreli kullanmadığım Xfce ile yola devam etme kararı aldım.

Xfce’i,Debian üzerinde minimum sistem gereksinımleriyle Asus T300CHI ikisi bir arada bilgisayarıma kurdum.Gayet güzel ve akıcı çalışıyor.Kullanımı da oldukça keyifli.Ne nerede, bulmak çok kolay.Basit yapısını sevdim.Ayarlar Yöneticisi de çok işlevsel.

Xfce insanı yormuyor ve akıl karıştırmıyor, diğer masaüstlerine göre daha sade ve basıt bir yapısı var.Sevdim.

Kurulumdan sonra görünümünde bazı değişikliklere gittim.Şu şekilde:

Biçim: Sweet

Stil: Sweet

Simge Seti: Moka

Masaüstü Resmi: Mousy

Gayet göze hoş gelen ve yakışıklı bir görünüme büründü.Şimdilik bu kadar oynadım.İleride daha fazla değişiklikler yapacağım muhakkak.

Zannederim uzunca bir süre devam edeceğiz yolumuza Xfce ile birlikte…Openbox’u özler miyim?Bu ihtimali göz önünde bulundurarak onu da bilgisayarımın bir disk bölümünde saklı tutuyorum!

Şimdi sizi Debian Xfce ekran görüntüleriyle başbaşa bırakıyorum…

[See image gallery at www.webguncesi.com]

Dizinler, uzantılı dosyalar komut ile nasıl kilitlenir?

Hiç bir program kullanmadan dizinler, dosyalar, uzantılı dosyalar ve sistemde olan her şeyi sadece komut ile kilitleyeceğiz ve kilidi yine komut ile açacağız.Program kullanmak istemeyenler için bu basit ama kullanışlı işleme başlayalım.Anlatımımda beni-kilitle adında bir dizin örneği kullanacağız. Dizinin ve içindekilerin kilitlenmesi için önce alttaki komut ile dizin sahipliğini root olarak

November 17, 2020

Linux: Simge Temasını Önbelleğe Alma

“…

gtk-update-icon-cache, simge teması önbelleğe alma aracıdır, simge temaları için taşınabilir önbellek dosyaları oluşturur.

index.theme içeren bir ikon teması dizinine PATH(dizin yolu) verilmesini bekler. Örneğin /usr/share/icons/hicolor ve belirtilen dizinin altındaki dizin ağacındaki simgeler hakkında önbelleğe alınmış bilgileri içeren bir icon-theme.cache yazar.

GTK+, uygulama başladığında çok fazla sistem çağrısından ve disk arama ek yükünden kaçınmak için gtk-update-icon-cache tarafından oluşturulan önbellek dosyalarını kullanabilir. Önbellek dosyalarının biçimi bunların birden fazla uygulama arasında paylaşılmasına izin verdiğinden, genel bellek tüketimi de azalır.”

Sistemimin ~/.icons klasörüne yüklemiş olduğum Moka simge teması, sarı ünlem işaretiyle birlikte aşağıdaki uyarıyı verdi.

Uyarı: bu simge temasının önbellek dosyası yok. Bir terminalden gtk-update-icon-cache /home/kesim/.icons/Moka/ komutunu çalıştırarak oluşturabilirsiniz.

Göründüğü gibi, elle yüklediğim Moka simge teması önbelleğe alınmamıştı ve çok sık karşılaştığım bir sorun değildi.(Aslında sorun da diyemeyiz tam olarak, ama simge temasını önbelleğe almak yukarıdaki açıklamada belirtildiği gibi artı fayda sağlayacaktır.)

Yukarıdaki açıklamaya istinaden, komutu terminalde çalıştırarak önbelleği yenileyip simge temasının önbelleğe alınmasını/yazılmasını sağlıyoruz:

kesim@debian:~$ gtk-update-icon-cache /home/kesim/.icons/Moka
gtk-update-icon-cache: Cache file created successfully.
kesim@debian:~$

Nitekim önbellek uyarısı veren her simge teması için bunu uygulayabiliriz.

 

 

November 16, 2020

Linux: Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları-3

Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları-1 ve Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları-2 yazı dizimizin üçüncüsü ile yeniden birlikteyiz.

1.”hwinfo” komutu

Donanım bilgilerini öğrenme…Sisteminizdeki donanımınızı inceleyebilirsiniz.

Sistem donanımı hakkında bilgi:

hwinfo

Sadece bir özet:

hwinfo --short

Tüm diskleri görüntüle

hwinfo --disk

Belirli bir diski görüntüleme:

hwinfo --disk --only /dev/sda

2.”lsblk” komutu

Depolama aygıtlarını listeleme… Linux’ta disklerin isimleri vardır. Örneğin, NVMe için /dev/nvme0n1 ve HDD/SSD gibi SCSI cihazları için /dev/sda. Ama onları aklınızda tutmak zorunda değilsiniz. Aşağıdaki komutları kullanarak bunları kolayca listeleyebilirsiniz:

lsblk
[kesim@archlinux ~]$ lsblk
NAME MAJ:MIN RM SIZE RO TYPE MOUNTPOINT
sda 8:0 0 117,4G 0 disk
├─sda1 8:1 0 50M 0 part
├─sda2 8:2 0 58G 0 part
├─sda3 8:3 0 506M 0 part
├─sda4 8:4 0 1K 0 part
├─sda5 8:5 0 976M 0 part [SWAP]
├─sda6 8:6 0 28,9G 0 part /
└─sda7 8:7 0 28,9G 0 part
sdb 8:16 1 58,4G 0 disk
├─sdb1 8:17 1 2G 0 part
└─sdb2 8:18 1 56,4G 0 part /run/media/kesim/f78afc78-7335-4a97-b62b-f73d20
sdc 8:32 1 14,8G 0 disk
└─sdc1 8:33 1 14,8G 0 part /run/media/kesim/DEPO
[kesim@archlinux ~]$
lsblk -l
[kesim@archlinux ~]$ lsblk -l
NAME MAJ:MIN RM SIZE RO TYPE MOUNTPOINT
sda 8:0 0 117,4G 0 disk
sda1 8:1 0 50M 0 part
sda2 8:2 0 58G 0 part
sda3 8:3 0 506M 0 part
sda4 8:4 0 1K 0 part
sda5 8:5 0 976M 0 part [SWAP]
sda6 8:6 0 28,9G 0 part /
sda7 8:7 0 28,9G 0 part
sdb 8:16 1 58,4G 0 disk
sdb1 8:17 1 2G 0 part
sdb2 8:18 1 56,4G 0 part /run/media/kesim/f78afc78-7335-4a97-b62b-f73d20f2
sdc 8:32 1 14,8G 0 disk
sdc1 8:33 1 14,8G 0 part /run/media/kesim/DEPO
[kesim@archlinux ~]$

3.”lsb_release” komutu

Linux dağıtım bilgilerini görüntüleme… Şu anda kurulu dağıtımın açıklaması, sürüm numarası ve kod adı gibi dağıtıma özgü bilgileri gösterir:

lsb_release -a
[kesim@archlinux ~]$ lsb_release -a
LSB Version: 1.4
Distributor ID: Arch
Description: Arch Linux
Release: rolling
Codename: n/a
[kesim@archlinux ~]$

4.”lscpu” komutu

İşlemci (CPU) bilgilerini görüntüleme… lscpu komutu, çeşitli CPU hataları da dahil olmak üzere, CPU mimarisi bilgilerini görüntüler:

lscpu
[kesim@archlinux ~]$ lscpu
Mimari: x86_64
İşlemci işlem-kipi: 32-bit, 64-bit
Bayt Sıralaması: Little Endian
Address sizes: 39 bits physical, 48 bits virtual
İşlemciler: 4
Çevrimiçi işlemci(ler) listesi: 0-3
Çekirdek başına iş parçacığı: 2
Soket başına çekirdek: 2
Soket(ler): 1
NUMA düğümü(leri): 1
Sağlayıcı Kimliği: GenuineIntel
İşlemci ailesi: 6
Model: 61
Modem ismi: Intel(R) Core(TM) M-5Y71 CPU @ 1.20GHz
Adımlama: 4
İşlemci MHz: 1203.190
İşlemci en yüksek MHz: 2900,0000
İşlemci asgari MHz: 500,0000
BogoMIPS: 2794.99
Sanallaştırma: VT-x
L1d cache: 64 KiB
L1i cache: 64 KiB
L2 cache: 512 KiB
L3 cache: 4 MiB
NUMA düğüm0 işlemci: 0-3
Vulnerability L1tf: Mitigation; PTE Inversion; VMX conditional cach
e flushes, SMT vulnerable
Vulnerability Mds: Vulnerable: Clear CPU buffers attempted, no mic
rocode; SMT vulnerable
Vulnerability Meltdown: Mitigation; PTI
Vulnerability Spec store bypass: Vulnerable
Vulnerability Spectre v1: Mitigation; usercopy/swapgs barriers and __user
pointer sanitization
Vulnerability Spectre v2: Mitigation; Full generic retpoline, STIBP disab
led, RSB filling
Vulnerability Srbds: Vulnerable: No microcode
Vulnerability Tsx async abort: Vulnerable: Clear CPU buffers attempted, no mic
rocode; SMT vulnerable
Vulnerability itlb multihit: KVM: Mitigation: VMX disabled
Bayraklar: fpu vme de pse tsc msr pae mce cx8 apic sep mtr
r pge mca cmov pat pse36 clflush dts acpi mmx f
xsr sse sse2 ss ht tm pbe syscall nx pdpe1gb rd
tscp lm constant_tsc arch_perfmon pebs bts rep_
good nopl xtopology nonstop_tsc cpuid aperfmper
f pni pclmulqdq dtes64 monitor ds_cpl vmx smx e
st tm2 ssse3 sdbg fma cx16 xtpr pdcm pcid sse4_
1 sse4_2 x2apic movbe popcnt aes xsave avx f16c
rdrand lahf_lm abm 3dnowprefetch cpuid_fault e
pb invpcid_single pti tpr_shadow vnmi flexprior
ity ept vpid ept_ad fsgsbase tsc_adjust bmi1 hl
e avx2 smep bmi2 erms invpcid rtm rdseed adx sm
ap intel_pt xsaveopt dtherm ida arat pln pts
[kesim@archlinux ~]$

5.”lsusb” komutu

USB cihazlarını listeleme… Hepimiz harici sabit sürücüler ve klavyeler gibi USB cihazları kullanıyoruz. Linux sistemindeki USB veri yolları ve bunlara bağlı aygıtlar hakkında bilgi görüntülemek için lsbusb komutunu kullanmak yeterli olacaktır:

lsusb
[kesim@archlinux ~]$ lsusb
Bus 002 Device 001: ID 1d6b:0003 Linux Foundation 3.0 root hub
Bus 001 Device 008: ID 06cb:11ef Synaptics, Inc. Synaptics Touch Digitizer V04
Bus 001 Device 006: ID 058f:6366 Alcor Micro Corp. Multi Flash Reader
Bus 001 Device 004: ID 04f2:b3d5 Chicony Electronics Co., Ltd USB2.0 HD UVC WebCam
Bus 001 Device 003: ID 8087:0a2a Intel Corp. Bluetooth wireless interface
Bus 001 Device 009: ID 093a:3701 Pixart Imaging, Inc.
Bus 001 Device 010: ID 04f3:152e Elan Microelectronics Corp.
Bus 001 Device 007: ID 1a40:0101 Terminus Technology Inc. Hub
Bus 001 Device 005: ID 0781:558b SanDisk Corp.
Bus 001 Device 002: ID 2109:2815 VIA Labs, Inc. USB2.0 Hub
Bus 001 Device 001: ID 1d6b:0002 Linux Foundation 2.0 root hub
[kesim@archlinux ~]$

6.” lspci ” komutu

PCI aygıtlarını listeleme… Sistemdeki PCI veri yolları ve bunlara bağlı cihazlar hakkındaki bilgileri görüntülemek için lspci komutunu kullanıyoruz:

lspci
[kesim@archlinux ~]$ lspci
00:00.0 Host bridge: Intel Corporation Broadwell-U Host Bridge -OPI (rev 09)
00:02.0 VGA compatible controller: Intel Corporation HD Graphics 5300 (rev 09)
00:03.0 Audio device: Intel Corporation Broadwell-U Audio Controller (rev 09)
00:04.0 Signal processing controller: Intel Corporation Broadwell-U Processor Thermal Subsystem (rev 09)
00:14.0 USB controller: Intel Corporation Wildcat Point-LP USB xHCI Controller (rev 03)
00:16.0 Communication controller: Intel Corporation Wildcat Point-LP MEI Controller #1 (rev 03)
00:1b.0 Audio device: Intel Corporation Wildcat Point-LP High Definition Audio Controller (rev 03)
00:1c.0 PCI bridge: Intel Corporation Wildcat Point-LP PCI Express Root Port #1 (rev e3)
00:1c.3 PCI bridge: Intel Corporation Wildcat Point-LP PCI Express Root Port #4 (rev e3)
00:1f.0 ISA bridge: Intel Corporation Wildcat Point-LP LPC Controller (rev 03)
00:1f.2 SATA controller: Intel Corporation Wildcat Point-LP SATA Controller [AHCI Mode] (rev 03)
00:1f.3 SMBus: Intel Corporation Wildcat Point-LP SMBus Controller (rev 03)
02:00.0 Network controller: Intel Corporation Wireless 7265 (rev 59)
[kesim@archlinux ~]$

7.” timedatectl ” komutu 

Geçerli tarih ve saat dilimini görüntüleme… CLI‘de tarih/saat bilgilerini ayarlamak veya almak için date komutunu kullanırız:

date
[kesim@archlinux ~]$ date
Pzt 16 Kas 2020 09:57:59 +03
[kesim@archlinux ~]$

Bununla birlikte, sistem saatini ve ayarlarını sorgulamak/değiştirmek ve zaman senkronizasyon hizmetlerini etkinleştirmek veya devre dışı bırakmak için timedatectl komutu kullanılır:

timedatectl
[kesim@archlinux ~]$ timedatectl
Local time: Pzt 2020-11-16 09:59:27 +03
Universal time: Pzt 2020-11-16 06:59:27 UTC
RTC time: Pzt 2020-11-16 09:59:36
Time zone: Europe/Istanbul (+03, +0300)
System clock synchronized: yes
NTP service: active
RTC in local TZ: yes

Warning: The system is configured to read the RTC time in the local time zone.
This mode cannot be fully supported. It will create various problems
with time zone changes and daylight saving time adjustments. The RTC
time is never updated, it relies on external facilities to maintain it.
If at all possible, use RTC in UTC by calling
'timedatectl set-local-rtc 0'.
[kesim@archlinux ~]$

8.” w ” komutu 

Sisteme kim giriş yaptı? Şu anda sisteme giriş yapmış olan Linux kullanıcıları ve süreçler hakkındaki bilgileri görüntüler:

w
[kesim@archlinux ~]$ w
09:54:01 up 32 min, 1 user, load average: 0,30, 0,57, 0,66
USER TTY LOGIN@ IDLE JCPU PCPU WHAT
kesim tty2 09:22 31:59 0.06s 0.06s /usr/lib/gnome-session-binary
[kesim@archlinux ~]$

November 15, 2020

Chromium anahtar sorusundan nasıl kurtulunur?

Bu resimde gördüğünüz pencere yıllardan beri Chromium tabanlılarda başımızın belası olmuştur. Bunun çözümü için bir çok işlem yapılmış ama genelde geçici çözüm olmaktan öteye gidememiş.Burada vereceğim çözüm de belki kalıcı olmayabilir ama en azından tarafımdan denenmiş basit bir çözümdür.Siz de Chromium ve Chromium tabanlı web tarayıcılarda Gnome Keyring yazılımı yüzünden gelen bu pencerenin

November 12, 2020

Linux: Disk Bölümlendirme Tablosu Hakkında Bilinmesi Gereken Temel Bilgiler

Linux’taki disk bölümlendirme tabloları, birçok yeni (ve hatta deneyimli) Linux kullanıcısı için sıkıntılı olabilir ve aşağıdaki gibi bazı sorular kullanıcıların zihinlerini meşgul edebilir:

  • Windows ve Linux çift önyükleme(dual-boot) yaparken nasıl disk bölümlendirme yapmalıyım?
  • Sadece Linux kurmak istiyorsam bölümleri nasıl düzenlemeliyim?
  • /home” dizini için ayrı bir bölüm ayırmalı mıyım?
  • Neden bazı insanlar  “/boot” (önyükleme bölümü) kullanıyor? Benim de bir önyükleme bölümüne ihtiyacım var mı?

Sorular, sorular… Linux bölümlendirme tabloları ile ilgili bu yazı, tüm bu yukarıdaki sorulara ve daha fazlasına cevaplar bulmayı amaçlıyor.

Not1: Bu makale, disk bölümlemenin “nasıl”ı ile değil, “neden”i ile ilgileniyor. Çünkü, “nasıl”ın açıklaması sistemden sisteme büyük ölçüde değişir ve kişisel kullanım senaryolarına göre şekillenir, “neden” ise hep aynıdır.

Not2: Kolaylık olması açısından, bu yazıdaki grafikler 100 GB’lık örnek bir disk üzerinden yürüyecek ve “takas” bölümü kullanılmayacaktır.

Windows İle Bir Çift Önyükleme(Dual Boot) Oluşturma

Doğru bir disk bölümleme sayesinde, Windows ile çift önyükleme yapmak çocuk oyuncağıdır. Bir çift önyükleme kurulumunu planlarken dikkat edilmesi gereken en önemli şey, Windows’un birçok sürümünün sistemdeki tek ve tek işletim sistemi olmasını beklemesidir. Çoğu zaman Windows, sürücünün ilk bölümü dışında herhangi bir bölümde olmaktan hoşlanmaz ve yoluna çıkan herhangi bir şeyi silmekten çekinmez. Bunu önceden bilerek, Linux kurulumundan önce önce Windows’un ilk böümleri işgal etmesine izin vermek suretiyle, kendinizi olası birçok sorundan kurtarmış olursunuz.Bırakın mertlik sizde(esasen de Linux’ta) kalsın!

Bu örnekte olduğu gibi, sürücüde ilk bölüm olarak 50 GB’lık bir Windows bölümü oluşturalım. Önce Windows’u yükleyelim ve her şey bittikten sonra, kalan alana istediğimiz Linux’umuzu yükleyelim. Hemen hemen her modern Linux, Windows kurulumunu görecek ve otomatik olarak GRUB önyükleme menümüze ekleyecektir.

Başka bir seçenek ise Windows’u tamamen ayrı bir diske kurmak ve kendi başına diskin tamamına sahip olmasına izin vermektir. Bunu yapmayı seçerseniz, Linux kurulumu için aşağıdaki örneklerden birini uygulayarak tüm bir diski kullanabilirsiniz.

Kişisel Verilerin Ayrı Bir Bölümde Olması

Linux için en yaygın kurulumlardan biri, “/home” dizini için bir bölüm ayırmaktır. Bunun birkaç avantajı vardır:

  • Kullanıcı dosyalarının kaplayabileceği alan miktarını sınırlamanıza izin verir.
  • Bu dosyaları ayrı tutmak, sistem dosyalarınıza (“/ ” dizinine) ne olursa olsun, “/home” dizininizin bundan etkilenmeyeceği anlamına gelir. Bu da, işletim sisteminizi yeniden yükleyebileceğiniz ve kişisel belgeleriniz, profilleriniz ve bazı uygulama ve masaüstü ayarlarınızın olduğu gibi korunacağı anlamına gelir.

Elbette,  bölümlerin boyutlarını ihtiyacınız doğrultusunda ayarlayabilirsiniz. Çoğu uygulama “/bin“, “/opt” veya “/usr/bin” içine kurulacaktır, bu nedenle çok sayıda uygulamaya sahip olmak isterseniz, yukarıdaki örneğe benzer bir senaryo kurgulayabilirsiniz.

Eğer bir iş istasyonu veya sunucu gibi çok fazla kişisel veriye sahip olmayı gerektiren bir kurulum planlamıyorsanız, “/” bölümünün boyutunu artırabilirsiniz. Yok eğer sisteminizi çoğunluk masaüstü kullanıcısı gibi kullanmayı planlıyorsanız, “/home” dizininizin boyutunu büyütebilirsiniz.

Çoklu Önyüklemeli Linux Dağıtımları için Çekirdekleri Ayırma

Çoğu kişi, “/” bölümünden ayrı olarak küçük bir “/boot” bölümü kurar. Bu gerekli değildir, ancak aynı makinede birden fazla dağıtım çalıştıracaksanız kullanışlı olabilir. “/boot” bölümü Linux çekirdeğinin ve GRUB menüsünün depolandığı yer olduğundan, bu, önyükleme bilgilerini her iki dağıtımda paylaşmanıza olanak tanır. Özel çekirdekler oluşturmayı seviyorsanız, özel çekirdeğinizi önyükleme bölümüne yerleştirebilir ve her iki dağıtımın da tek bir özel çekirdek çalıştırmasına izin verebilirsiniz.

/boot” bölümünün büyük olmasına gerek yoktur. Tonlarca çekirdek yüklemeyi planlamıyorsanız, 100MB muhtemelen işinizi görecektir.

Sisteminizin UEFI kullanarak önyüklenmesini istiyorsanız, bir “/boot/efi” bölümü oluşturmayı da seçebilirsiniz. Bu, 100 MB “/boot” bölümünün üstüne ek bir 100 MB ayırmak anlamına gelir.

Tipik Bir Böümlendirme Tablosu Nasıl Olmalıdır?

Verilerinizi güvende ve emniyette tutabileceğinizden emin olmak ve disk alanınızı en mantıklı şekilde kullanmak istiyorsunuz. 100 GB’lık bir diskinizin olduğu varsayarsak, genellikle 100 MB’lık bir “/boot” bölümü (ki bu tek bir Linux dağıtımı kullanacaksanız atlanabilir), 25 GB’lık bir  “/” bölümü ve 75+ GB’lık bir  “/home” bölümü ideal olacaktır.

Böylece aynı anda yaklaşık üç çekirdeği diskte tutabileceğiniz kompakt bir önyükleme(/boot) bölümünüz, çok sayıda programı depolamak için makul bir “/” bölümünüz ve tüm kişisel verileriniz için oldukça büyük bir”/home” bölümünüz olacaktır. Daha fazla disk alanınız varsa, dosyalarınızı depolamak için başka bir bölüm oluşturabilir veya “/home” bölümünüzü genişletmeyi seçebilirsiniz.

Bitirirken…

Eğer bu yazıyı sabırla sonuna kadar okuduysanız, artık Linux bölümlendirme konusunda bir fikir edinmiş olmalısınız.Buna bir nebze de olsa katkımız olduysa mutluluk duyarız!

November 11, 2020

Linux: En Az Bir Kere Denemeniz Gereken 7 Resmi Ubuntu Türevi

Ubuntu türevleri, ihtiyaçlarınıza bağlı olarak hazırlanmış farklı masaüstü ortamlarıyla gelirler. Size sunduklarını biraz daha detaylarıyla vermeden önce, denemeniz gereken resmi Ubuntu türevlerini listeleyelim:

  • Ubuntu Gnome (Temel Ubuntu Türevi)
  • Kubuntu
  • Lubuntu
  • Ubuntu Budgie
  • Ubuntu Mate
  • Xubuntu
  • ubuntu Studio
  • Ubuntu Kylin

Bu listede yer almayan Ubuntu türevlerinin  olabileceğini unutmayın,(Örneğin Ubuntu Cinnamon Remix) Bununla birlikte, bu türevlerin en birleştirici özelliği,  resmi Ubuntu türevleri olmalarıdır. Resmi Ubuntu türevlerinin ortak özelliklerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Ubuntu’nun Canonical adlı ana şirketi tarafından resmi olarak onaylanmıştır.
  • Ubuntu türevlerinin yeni sürüm çıkış tarihleri, Ubuntu Gnome türevinin yeni sürüm sürüm tarihleriyle uyumludur.
  • Gnome, varsayılan Ubuntu türevidir.
  • Tüm bu türevler, geliştirme döngüleriyle senkronize bir yayın programına bağlıdır.

Resmi olmayan herhangi bir Ubuntu türevi, doğal olarak gayri resmi konumundadır, ancak yasa dışı değildir. Resmi olmayan Ubuntu türevleri, Linux’un açık kaynak platformundan yararlanan ve bu nedenle Linux İşletim sistemlerinin ufkunu keşfeden/genişleten kullanıcıların çalışmalarıdır.

Resmi/resmi olmayan Ubuntu türevleri arasındaki en temel fark, resmi türevlerin Canonical ile olan doğrudan ilişkisidir.

Resmi/resmi olmayan, her bir Ubuntu türevi, kendi özel masaüstü ortamına sahiptir.

  • Ubuntu Gnome

Ubuntu Gnome, varsayılan Ubuntu türevidir. Şu anda çoğu Linux kullanıcısı, internette rastgele indirmek ve yüklemek için en son Ubuntu sürümünü aradığında, varsayılan Ubuntu türevi olan Ubuntu Gnome ile karşılaşıyor.

Bu türevin en büzel tarafı, Ubuntu ekibinden aldığı önceliktir. Dolayısıyla internette Ubuntu Gnome ile ilgili çözülmemiş sorunlara rastlamak biraz zor. Bunun nedeni, çok sayıda forum ve çevrimiçi kaynağın bulunması olarak düşünülebilir.

Ancak Gnome’un performans özelliklerini göz önüne aldığınızda, makinenizin donanım performansının ortalamanın üzerinde olması gerekir. Bunun nedeni, Gnome’un ideal performansının biraz daha güçlü kaynak gerektirmesidir. Bu nedenle, makinenizin RAM’ının en az 4 GB ve sabit disk alanınızın da diğer türevlere göre daha yüksek olması önerilir.

  • Kubuntu

Ubuntu’nun KDE masaüstü ortamını kullanan türevidir. KDE, K Masaüstü Ortamı’nın kısaltmasıdır. Bu türevin benzersizliği, sunduğu konfigürasyon seçeneklerindedir. Modern çekiciliğe sahip bir Ubuntu türevi arıyorsanız, Kubuntu size şık bir görünüm eşliğinde bunu verebilir. Kubuntu’nun sonduğu KDE Plasma, çok sayıda ince ayarın mevcut olması nedeniyle oldukça esnek bir kullanım sunarken, size uzun vadede kullanıcı deneyiminizi geliştiren özelleştirilebilir bir Ubuntu türevi deneyimi yaşamanın keyfini süremek kalır.

Kubuntu, çok üst seviye donanım özellikleri talep etmez, minimum 2GB RAM ile size en iyi performansı verebilir. Ancak, yine de sorunsuz bir kullanıcı deneyimi yaşamak için için belleğinizi yüksek tutmakta fayda var. Çünkü ister istemez yazılımların gelişimiyle birlikte talep edilen daha iyi donanım özellikleri karşısında, yazılımın ezici etkisini hissetmemek için kullanılan donanım da daha iyi olmalıdır.

  • Lubuntu

Alt seviyedeki donanımların performansını güçlendirme konusundaki işlevleri nedeniyle Lubuntu ve Xubuntu’yu aynı sınıfa koyabiliriz. Lakin bu sınıflandırma, her iki iki türevin benzer olduğu anlamına gelmez. Lubuntu’nun güncel masaüstü ortamı LXQt’dir. Güç verimliliği ve hafif yapısı, Lubuntu’nun göze batan performans özellikleridir.

Bu Ubuntu türevi, Xubuntu’dan bile daha hafiftir. Bu nedenle, Lubuntu’yu 1GB’den az RAM içeren bir donanıma dahi yükleseniz size beklediğiniz performansı verecektir. Güç yönetimindeki etkinliği çok idealdir.

  • Ubuntu Budgie

Ubuntu Budgie, resmi Ubuntu türevleri arasında nispeten daha yeni bir isimdir. Masaüstü ortamı ise Budgie’den başkası değil. Budgie’nin geliştirilmesinin arkasındaysa Solus Linux var. Geliştiricileri, onu zarif ve modern bir görünüm içerecek şekilde geliştiriyorlar. Artan sayıda Ubuntu kullanıcısı, bu Ubuntu türevinin kullanımını artırıyor.

Budgie masaüstü, esasen bir Gnome çatallamasıdır ve etkileyici bir arayüz sunuyor. Böylesine etkileyici bir kullanıcı arayüzüyle, hayran kitlesinin Ubuntu Budgie’ye geçişi şaşırtıcı sayılmaz. Bu da onu, Ubuntu işletim sistemlerinde modern bir görünüm ve performans arayan kişiler için ideal bir Ubuntu türevi haline getiriyor.

  • Ubuntu Mate

MATE masaüstü ortamının GNOME 2’nin bir çatalı olduğunu belirtelim her şeyden önce. Sonra da Gnome 2’nin geleneksel masaüstü ortamının mirasını taşıdığını vurgulayalım. GNOME 3 arayüzüne ısınamayan kullanıcılar, Mate masaüstü ortamının GNOME 2’den çatallanmasına ilham oldular. çatalından geliştirilmesine ilham verdi.

MATE masaüstü ortamı, mütevazı donanım özelliklerine sahip düşük sistemler için oldukça idealdir. Bu nedenle, Ubuntu Mate’nin minimum 2GB RAM’e sahip bir sistemi zorlamayacağını gönül rahatlığıyla söyleyebiliriz.

  • Xubuntu

Xubuntu, Xfce masaüstü ortamına sadakatle bağlı kalıyor. Bir masaüstü ortamında minimum ve temel nitelikler arıyorsanız, bu Ubuntu türevi seçiminiz olmalıdır.

Xubuntu’nun masaüstü özelleştirme seçenekleri, kullanıcıları kendine çekiyor olmasına karşın, çekici olmayan kullanıcı arabirimi bu özelleştirmeden nasibini aldığında bambaşka bir şeye dönüşebiliyor. Xubuntu iyi bir sistem kaynak yöneticisidir

Minimalist kaynak işleme özelliği, Xfce’i, dolayısıyla da Xubuntu’yu, 1GB RAM kadar düşük bir sistemin spesifikasyonu için bile ideal hale getiriyor.

Özet olarak Xubuntu, masaüstünün çekiciliğini sistemin performansına feda ediyor.

  • Ubuntu Studio

Ubuntu Studio, Xubuntu gibi Xfce masaüstü ortamını kullanır. Ancak, amaçlanan fonksiyonel kullanımından dolayı performans özellikleri daha yüksektir. Adından da anlaşılabileceği üzere Ubuntu Studio, önceden yüklenmiş ses ve video araçlarını barındırır. Bu tür araçlar ses, video veya grafik oluşturucuları için önem arz eder. Bu nedenle Ubuntu Studio, daha çok yaratıcı Ubuntu kullanıcıları tarafından tercih ediliyor. Böyle bir amaç için tasarlanmış bir platformda ses, video veya grafik projenizi oluşturmak için Ubuntu Studio’ya bir şans verebilirsiniz.

  • Ubuntu Kylin

Ubuntu Kylin, daha çok Çinli kullanıcılar için geliştirilen bir Ubuntu türevidir. UKUI masaüstü ortamını kullanır ki bu masaüstü ortamı da MATE üzerine geliştirilmiştir ve Windows benzeri bir arayüze sahiptir.Sunduğu bu arayüz, Windows’tan geçiş yapmak isteyen kullanıcıların alışmalarını kolaylaştırmasına karşın, deneyimli Linux kullanıcıları tarafından çok da sıcak bakıldığını söylemek biraz güçtür.

Sonuç

Yazımızda yer almayan Ubuntu Cinnamon Remix’e de bir selam vermeden yazıyı bitirmiyoruz.

November 06, 2020

Dune Çöl Gezegeni İmparatorluğunun Terminolojisi


A

Aba: Fremen kadınlarının giydiği bol giysi; çoğunlukla siyah.

Ab-ı hayat: “Aydınlatıcı zehir” (Bk. Baş rahibe). Bir kum solucanının (Bk. Şeyh-hulud) boğularak öldüğü anda, ürettiği bu sıvı nefes, Başrahibe’nin vücudunda değişime uğrayarak siyeçin tau orjisinde kullanılan uyuşturucu madde haline gelir. Bir “bilinç spektrumu” uyuşturucusu.

Adab: Kişiyi kendiliğinden ele geçiren diğerlerine baskın hafıza

Aile hükmü: Kraliyete mensup bir kişinin veya Büyük Evlerin bir üyesinin, resmileşmemiş ihanete dayanılarak katledilmesini yasaklayan Büyük Konvansiyon kuralı. Kural, resmi çerçeveyi belirler ve suikast yöntemlerini sınırlar.

Akarso: Neredeyse dikdörtgen biçimli yapraklarıyla tanınan, anayurdu Sikun (70 Ophiuchi A’daki) olan bir bitki. Bitkinin yeşil-beyaz çizgileri, birbirine paralel aktif ve pasif klorofil bölgelerinin oluşturduğu sürekli çoklu durumu gösterir.

Akh: Sola dön; solucan-dümendsinin seslenişi.

Akl: Akıl sınavı. Köken olarak, “Düşünen kim?”le başlayan “Yedi Mistik Soru”

Alem al-mital: Bütün fiziksel sınırlamaların ortadan kalktığı, benzerliklerin mistik dünyası.

Al-lat: İnsanoğlunun ilk güneşi; kullanımda: herhangi bir gezegenin asıl güneşi. (Lat: İslamdan önce Arap bedevi kabilelerinin taptıkları güneş tanrıçası, El-Lat: Taif yakınlarındaki tapınak yıkıntısı. -ç. n.)

Ampoliros: Uzayın efsanevi “Uçan Hollandalı”sı.

Amtal veya Amtal kuralı: İlkel dünyalarda, bir şeyi, sınırlarını ya da kusurlarını belirlemek için sınarken kullanılan yaygın bir kural. Genellikle yoketmeye varan sınama

Ana Tanrıça: Uzayın dişil unsuru olan boynuzlu tanrıça (genellikle: Uzay Ana), İmparatorluk içindeki birçok din tarafından Yüce Tanrı olarak kabul edilen eril-dişil-nötr teslisin dişil yüzü. (Teslis: Hristiyan dininde üç ayrı kişinin bir tek tanrıda birleşmesi anlamına gelmektedir.-ç. n.)

Arrakeen: Arrakis üzerindeki ilk yerleşim yeri; uzun zamandır gezegen hükümetinin merkezi.

Arrakis: Dune adıyla bilinen gezegen; Canopus’un üçüncü gezegeni. (Canopus, Dünya’dan 650 ışık yılı uzaktadır, gökyüzünün ikinci parlak yıldızıdır.-ç.n.)

Ateş sütunu: Açık çölde kullanılan basit işaret fişeği.

Ateş vicdanı: İmparatorluk şartlandırmasının eriştiği kısıtlayıcı düzey. (Bk. İmparatorluk şartlandırması.)

Aya kilidi: Hangi ele ayarlandıysa, o elin ayasının temasıyla açılabilen kilit veya mühür.

Ayat: Yaşamın işaretleri. (Bk. Burhan) (‘Ayat’, Arapçada ’izler’, ’işaretler’ anlamına gelmektedir.-ç. n.)

B

Bahar: Bk. Melanj.

Bahar fabrikası: Bk. Kum tırtılı.

Bahar sürücüsü: Arrakis çöllerinde hareketli makineleri kumanda eden ve yönlendiren Dune işçisi.

Bakka: Fremen efsanesinde, tüm insanlık için yas tutan ağıtçı.

Baklava: Hurma şurubuyla yapılan ağır bir tatlı.

Baliset: Dokuz telli bir müzik aleti, doğrudan doğruya ‘zithra’dan türetilmiştir, Chusuk gamına göre akort edilir ve tellerine vurularak çalınır. İmparatorluk ozanlarının gözde çalgısı. (Bk. Chusuk)

Baradye tabancası: Kum üzerinde geniş bir alanı boyayla işaretlemek için, Arrakis’te geliştirilen statik şarjlı bir toz silahı.

Baraka: Sihirli güçlere sahip, yaşayan kutsal bir adam.

Başar (çoğu zaman Albay Başar): Standart askeri sınıflandırmada, Albay’ın çok az üstünde olan Sardokar subayı. Bir gezegen altbölgesinin askeri yöneticisi için yaratılmış rütbe. (Birlik Başarı, sadece askeri kullanım için ayrılmış bir unvandır.)

Baş Gözetmen: Aynı zamanda bir B.G. okulunun bölgesel yöneticisi olan Bene Gesserit Başrahibesi. (Genellikle: Görüsü olan Bene Gesserit.)

Başrahibe: Köken olarak, kendisini daha üst bir bilinç durumuna yükseltecek bir “aydınlatıcı zehir”i vücudunda dönüştürmüş Bene Gesserit gözetmeni. Fremenlerin benzer bir “aydınlanma”yı başarmış kendi dinsel liderleri için benimsedikleri unvan. (Bk. Bene Gesserit ve Ab-ı Hayat)

Bayıltıcı: Ucu zehirli veya ilaçlı küçük bir oku düşük hızla atan silah. Etkisi, kalkan ayarındaki değişikliklerle ve hedefle atıcı arasındaki göreli hareketle sınırlıdır.

Bedwine: Bk. İhvan Bedwine

Bela Tegeuse: Kuentsing’in beşinci gezegeni; hicrete zorlanan Zensünnilerin (Fremen) üçüncü durak yeri.

Bene Gesserit: “Düşünen makineler” diye adlandırılanları ve robotları yok eden Butleryan Cihat’tan sonra, esas olarak kadın öğrenciler için kurulmuş, zihinsel ve fiziksel eğitim veren antik okul. (Bene Gesserit” terimi İbranice kaynaklı olup, “Köprünün Çocukları” anlamına gelmektedir.-ç.n.)

Bene Gesserit Yöntemi: Gözlemin nüanslarının kullanılması.

B.G.: Bene Gesserit için kullanılan kısa ad.

Bi-la kayfa: Amin. (Kelimesi kelimesine: “Başka bir şey açıklamaya gerek yok.”)

Bindu: insanın sinir sistemiyle, özellikle sinir eğitimiyle ilgili. Çoğu zaman Bindu-sinir düzeni olarak ifade edilir. (Bk. Prana)

Bindu askısı: Kişinin kendisinin başlattığı özel bir katalepsi durumu. (Katalepsi: Vücudun kaskatı kesilmesi; insanın vücut hareketlerini kontrol edemediği, kaslarının bir ölününki kadar sertleştiği ya da ne biçimdeyse öyle kaldığı bir hastalık. -ç. n.)

Birlik taşıyıcı: Gezegenler arasında özellikle birliklerin taşınması için tasarlanmış Lonca gemisi.

Bled: Düz, açık çöl.

Boşaltma kutuları: Sürtünme ısısını dağıtan yüzeylerle ve süspansörlü sönümleme sistemiyle donatılmış, değişik şekilli kargo konteynerleri için kullanılan genel terim. Uzaydan bir gezegenin yüzeyine malzeme boşaltmak için kullanılırlar.

Botani Cib: Bk. Cakobsa.

Burhan: Yaşamın kanıtları (Genellikle: yaşamın ayat ve burhanı. Bk. Ayat.) (Burhan’, Arapça’da kanıt, ispat, tanık’ anlamına gelmektedir.-ç. n.)

Burka: Fremen’lerin açık çölde giydikleri yalıtım örtüsü. (‘Burka’, Arapça’da ’peçe’ anlamına gelmektedir.-ç. n)

Burseg: Sardokarlarda general.

Butleryan Cihat: Bilgisayarlara, düşünen makinelere ve bilinçli robotlara karşı yapılan, L.Ö. 201’de başlayıp L.Ö. 108’de sona eren dinsel savaş. Cihat’ın O. K. İncil’inde değişmeden kalan başlıca emri şöyledir; “Bir adamın aklıyla benzerlik gösteren makine yapmayacaksın”. (Bk. Büyük İsyan)

Büyük İsyan: Butleryan Cihat için yaygın olarak kullanılan terim. (Bk. Butleryan Cihat.)

Büyük Konvansiyon: Lonca, Büyük Evler ve İmparatorluk tarafından sürdürülen güç dengesi altında uygulanmakta olan evrensel ateşkes. En önemli maddesi, atom silahlarının insanlara karşı kullanılmasını yasaklar. Büyük Konvansiyon’un her maddesi şöyle başlar: “Uyulması gereken usuller…”

C-Ç

Caladan: Delta Pavonis’in üçüncü gezegeni; Paul Muad’Dib’in doğduğu dünya.

CHOAM: ‘Combine Honnete Ober Advancer Mercantiles’ın kısa adı İmparator ve Büyük Evler tarafından, sessiz ortakları Lonca ve Bene Gesserit’le birlikte yönetilen evrensel gelişim şirketi.

Chusuk: Theta Shalish’in dördüncü gezegeni; “Müzik Gezegeni” olarak bilinir, müzik aletlerinin kalitesiyle tanınır. (Bk. Varota.)

Cihat: Bk. Butleryan Cihat.

Coriolis fırtınası: Açık düzlükler üzerindeki rüzgarların, gezegenin kendi dönüş hareketi tarafından güçlendirilerek saatte 700 kilometre hıza ulaştığı Arrakis’teki büyük kum fırtınaları.

Corrin Savaşı: İmparatorluk Evi Corrino’nun adını aldığı uzay savaşı. L.Ö. 88’de Sigma Draconis yakınında gerçekleşen savaş, Salusa Secundus’lu olan yönetici Ev’in egemenliğinin kurulmasını sağlamıştır.

Cudikar: Kutsal doğru. (Genellikle Cudikar manteni ifadesinde karşılaşılır; asıl ve yardıma doğru.)

Cüppe: Genel olarak Arrakis’te damıtıcı giysinin üstüne giyilen çok amaçlı (yayılmayla dağılan ısıyı yansıtacak veya içeri alacak şekilde ayarlanabilir, bir hamak ya da barınağa dönüştürülebilir) üstlük.

Çakobsa: Kısmen antik Botani’den (Botani Cib -cib lehçe anlamındadır) türetilmiş, “manyetik dil” olarak adlandırılan dil. Gizlilik gereksinimiyle biraz değiştirilmiş antik lehçelerin bir derlemesidir; ancak temelde ilk Suikastçiler Savaşı’nın kiralık suikastçileri olan Botani’lerin avlanma dilidir.

Çanak: Arrakis’te, kendisini sık sık çıkan fırtınalardan koruyan yükseltilerle çevrili, yerleşilebilir düzlük alan.

Çanak haritası: Barınma yerleri arasındaki en güvenilir para-pusula rotaları referans alınarak yapılan Arrakis yüzey haritası. (Bk. Parapusula)

Çerem: Kin birliği (çoğunlukla intikam için).

Çiy kolektörleri veya çiy yoğuşturucuları: Çiy toplayıcıları ile karıştırılmamalıdır. Kolektörler veya yoğuşturucular, uzun ekseni yaklaşık dört santimetre olan yumurta şekilli aygıtlardır. Işığa tutulduğunda parlak beyaz bir renk alan ve karanlıkta tekrar saydamlaşan kromoplastikten yapılmışlardır. Kolektör, üzerinde şafak çiyinin yoğuşacağı belli bir soğuklukta yüzey oluşturur. Fremenler tarafından bitkilendirme çukurlarını kaplamakta kullanılan bu aygıtlar, buralardan az ama güvenilir bir su kaynağı sağlarlar.

Çiy toplayıcıları: Tırpan benzeri bir çiy toplama aletiyle Arrakis’in bitkilerinden çiy toplayan işçiler.

Çomas (Bazı lehçelerde omas): Başka bir şekilde uygulanan zehirden farklı olarak katı yiyecekteki zehir.

Çomurki (Bazı lehçelerde Maski veya Murki): İçeceğe katılan zehir.

D

Damıtıcı çadır: içinde bulunanların verdikleri nefesle ortamda oluşan nemi, yeniden içme suyu haline getirmek üzere tasarlanan, mikro-sandviç dokumadan yapılmış küçük, sızdırmaz muhafaza.

Damıtıcı giysi: Arrakis’te keşfedilmiş vücudu örten giysi. Dokuması, ısı dağılması ve vücut atıkları için filtre fonksiyonlarını yerine getiren bir mikro-sandviç şeklindedir. Yeniden kullanılır hale getirilen nem, su cebinden çıkan borular yoluyla geri alınır.

Dar-ül-hikman: Dinsel tercüme ya da tefsir okulu.

Değişim Yargıcı: Landsraad Yüksek Kurulu ve İmparator tarafından, toprak idaresindeki bir değişimi, bir kanlı pazarlığını veya bir Suikastçiler Savaşı’ndaki resmi çarpışmayı gözlemek için atanan memur. Yargıç’ın hüküm yetkisi yalnızca İmparator’un hazır bulunduğu Yüksek Kurul’un önünde sorgulanabilir.

Derkh: Sağa dön; solucan-dümencisinin seslenişi.

Dış-freyn: Galakça’da “doğrudan doğruya yabana” anlamındadır, yani; doğrudan senin toplumundan olmayan, seçkinlerden olmayan

Distrans: Yarasaların veya kuşların sinir sistemi üzerinde geçici sinirsel bir kayıt bırakmaya yarayan aygıt. Yaratığın normal çığlığının o sırada taşıdığı mesaj kaydı, başka bir distrans tarafından taşıyıcı dalgadan ayrılabilir.

Doğru Söyleten: Doğru transına girme ve samimiyetsizliği ya da yalanı saptama yetisine sahip Başrahibe.

Doğru transı: Çeşitli “bilinç spektrumu” uyuşturucularından biriyle sağlanan, kasıtlı yalanları ele veren küçük belirtilerin doğru transı gözlemcisine göründüğü yarı hiptonik trans. (Not: “bilinç spektrumu” uyuşturucuları, kendi vücutları içinde zehirin konfigürasyonunu dönüştürebilen duyarlılığı azalmış kişiler dışındakiler için çoğu zaman öldürücüdür.)

Döngü boruları: insanın atık boşaltım sistemini, damıtıcı giysinin döngü filtrelerine bağlayan borular.

Dune işçileri: Arrakis’teki açık kum işçileri, bahar avcıları ve benzeri için kullanılan deyim. Kum işçileri. Bahar işçileri.

E

Ecaz: Alfa Centauri B’nin dördüncü gezegeni; heykeltraşların cenneti diye anılır; çünkü doğal haliyle, yalnızca insanın düşünce gücü tarafından şekillendirilebilen bir bitki olan sis ağacı’nın vatanıdır.

Ego-benzeşimi: Ego’nun özünü ifade eden mimikleri kopyalayabilen şiga teli projektörüyle üretilmiş portre görüntü.

Eğitim: Bene Gesserit söz konusu olduğunda bu alışılmış terim özel bir anlam kazanır; sinir ve kasların, doğal fonksiyonların izin verdiği son olası seviyeye kadar şartlandırılması (Bk. Bindu ve Prana).

Elakka (uyuşturucu): Ecaz’in kırmızı damarlı elakka odunu yakılarak elde edilen uyuşturucu madde. Etkisi, kendini koruma içgüdüsünü büyük ölçüde ortadan kaldırmaktır. Uyuşturucunun etkisindeki kişinin teni tipik havuç rengine döner. Genellikle köle gladyatörleri ringe hazırlamak için kullanılır.

El sayal: ‘Kum yağmuru’. Bir coriolis fırtınası tarafından orta irtifaya (yaklaşık 2.000 metre) taşınmış toz yağışı. El sayallar çoğu zaman yer seviyesine nem getirirler.

Erg: Geniş kumul bölgesi, kum denizi.

Eşleme indeksi: Kuisatz Haderah’ı yaratmayı amaçlayan insan çiftleştirme programının Bene Gesserit ana kaydı.

Ev: Bir gezegen veya güneş sisteminin Yönetici Klan’ı için kullanılan deyim.

Ezici: Düşmanın bulunduğu bir yerin üzerine düşerek ezecek şekilde tasarlanmış birçok küçük geminin birbirine kenetlenerek oluşturduğu daha büyük askeri uzay gemisi.

F

Fai: Su haracı, Arrakis’teki başlıca vergi türü.

Faufreluches: İmparatorluk tarafından uygulanan katı sınıf ayırım kuralı. “Her insana bir yer ve her insan kendi yerinde”.

Fedaykin: Fremen ölüm komandoları; tarihsel olarak bir yanlışı düzeltmek için toplanmış, bu uğurda canını feda etmeye yemin etmiş grup.

Fıkh: Şeriat usul ve hükümleri; Zensünni Gezginlerinin dininin yarı efsanevi kökenlerinden biri.

Filtre-tıkaç: Verilen nefesteki nemi tutmak için damıtıcı giysiyle birlikte takılan burun filtresi birimi.

Firkateyn: Bir gezegene iniş yapabilen ve tek parça halinde havalanabilen en büyük uzay gemisi.

Fremen: Arrakis’in özgür kabileleri, çölde yaşarlar, Zensünni Gezginlerinden sağ kalanlar, (İmparatorluk Sözlüğüne göre “Kum Korsanları”)

Fremkit: Fremenlerin imal ettiği, çölde sağ kalabilmek için gerekli malzemeleri içeren çanta.

G

Gafla: Kişinin gaflete düşmesi. Bu yüzden; dönek, güvenilmez kişi.

Galakça: İmparatorluğun resmi dili, insanoğlunun uzun göç silsilesi süresince uyarlanmış kültürel-uzmanlaşma terimlerinin güçlü izlerini taşıyan Inglo-Slav kırması dil.

Gamont: Niushe’nin üçüncü gezegeni, hedonist kültürü ve egzotik cinsel deneyimleriyle tanınır.

Ganima: Savaşta veya teke tek dövüşte ele geçirilen şey. Genellikle, yalnızca anımsamak için saklanan dövüş yadigarı.

Gare: Masa dağ, tek başına duran yanları dik üstü düz tepe.

Geyrat: Dümdüz ileri; solucan-dümendsinin seslenişi.

Giedi Prime: Ophiuchi B (36)’nın gezegeni, Harkonnen Evi’ nin anadünyası. Etkin fotosentez seviyesi düşük olan yaşanabilir düzeyde bir gezegen

Ginaz Evi: Dük Leto’nun eski müttefikleri. Grummanla yapılan Suikastçiler Savaşı’nda yenilgiye uğradılar.

Gom Cabbar: Zorba düşman; alternatifi ölüm olan insani bilinç sınavını uygulayan Bene Gesserit Gözetmenleri’nin kullandığı ucu meta-siyanürlü özel zehirli iğne.

Gözcü Kumanda: Bir bahar avlama grubunda gözetleme ve koruma görevi verilen hafif ornitopter.

Graben: Üstünde bulunduğu yer katmanlarının hareketleri nedeniyle zemin çöktüğü zaman oluşan uzun jeolojik hendek

Grumman: Niushe’nin ikinci gezegeni, özellikle gezegeni yöneten

Ev’in (Moritani) Ginaz Evi’yle arasındaki düşmanlıkla tanınır.

Güdümlü avcı: Yakınındaki bir kumanda paneliyle silah olarak yönlendirilen, süspansörle havada duran, metalden, yırtıcı küçük kama; yaygın bir suikast aygıtı.

Gümler: Ucunda yaylı bir dil olan kısa sopa. Kullanımı: kumun içinde çalıştırılır ve şeyh-hulud’u çağırmak üzere “güm güm” ses çıkaracak şekilde ayarlanır. (Bk. Yaratan kancaları)

H

Hacr: Çöl yolculuğu, hicret.

Hacra: Arayış yolculuğu.

Hagal: “Mücevher Gezegeni” (Theta Shaowei II), I. Şaddam zamanında maden ocağı açılarak bütün değerli taşları çıkarılıp alınmıştır.

Hakika: Ecaz’ın iradeyi yokeden uyuşturucu maddelerinden biri. Kişiyi yalan söyleyemez hale getirir.

Halyavm: “Hahişte! Nihayet!” anlamında Fremen nidası.

Hançer-i figan: Arrakis’teki Fremen’lerin kutsal hançeri. Ölü kum solucanlarından alınan dişlerden iki şekilde yapılır. Bu iki şekil “kararlı” ve “kararsız”dır. Kararsız bir hançerin, parçalanmasını önlemek için, insan vücudunun elektrik alanına bitişik olması gerekir. Kararlı hançerler ise saklanmak üzere işlenir. Hepsi yaklaşık 20 santimetre uzunluğundadır.

Harmonthep: Ingsley bu sözcüğü Zensünni hicretinin altıncı durağına gezegen adı olarak vermiştir. Delta Pavonis’in artık varolmayan bir uydusu olduğu sanılmaktadır.

Hasatçı veya hasat fabrikası: Genellikle zengin, kirlenmemiş melanj püskürtüsü üzerinde çalıştırılan büyük (çoğu zaman 120 metreye 40 metre) bahar çıkarma makinesi. (Bağımsız paletler üzerindeki böceğimsi gövdesi yüzünden çoğu zaman “tırtıl” olarak adlandırılır.)

Hava durumu tarayıcısı: Arrakis’te hava durumu tahmininin özel yöntemleri (kumu kazıklama ve rüzgarın yarattığı şekilleri okuyabilme dahil) konusunda eğitilmiş kişi (Bk. Kumu kazıklama)

Hayereg: Açık kum üzerindeki geçici Fremen çöl kampı.

Heighliner: Uzay Loncası’nın nakliye sisteminin başlıca kargo taşıyıcısı.

Heyyyy-yo: Hareket komutu; solucan-dümencisinin seslenişi;

Holtzman etkisi: Bir kalkan jeneratörünün negatif itme etkisi,

I

Işıküre: Süspansörle havada duran aydınlatma cihazı, çoğunlukla organik pillerle kendi enerjisini kendi sağlar.

Ix: Bk. Richese.

Izgara planya: Melanj baharı kütlesini kumdan temizlemek için kullanılan diferansiyel-şarjlı ayırıcı; bahar arıtımının ikinci aşamasında kullanılan bir aygıt.

İ

İbad’ın gözleri: Çok melanj içeren bir beslenme rejiminin göz akı ve göz bebeğinin koyu mavi bir renge dönmesi şeklindeki tipik etkisi (aşırı melanj bağımlılığının göstergesi), (‘İbad’, Arapçada kullar, ibadet edenler’ anlamına gelmektedir. -ç n)

İbn Kirtayba: “Şöyle der kutsal sözler…” Fremen dinsel büyüsünün törensel başlangıcı (törensel kehanetten türetilmiştir).

İcaz: Doğası gereği inkar edilemeyen kehanet; değişmez kehanet.

İhvan Bedwine: Arrakis’teki tüm Fremen’lerin kardeşliği. (‘ihvan’ Arapçada ‘sadık, samimi, candan dostlar, tarikat arkadaşları anlamına gelmektedir.-çn)

İkhat-Eyy!: Arrakis’teki su satıcılarının bağırışı (etimolojisi belirsiz). Bk. Su Su Suuk!

İkinci ay: Arrakis’in iki uydusundan küçük olanı, yüzeyindeki izlerde görülen kanguru faresi figürüyle göze çarpar.

İlk ay: Arrakis’in uydularından büyük olanı, geceleri önce doğan ay; yüzeyindeki belirgin insan yumruğu şekli ile tanınır.

İlm: Teoloji; dinsel gelenekler bilimi; Zensünni Gezginleri’nin inancının yarı geleneksel kökenlerinden biri.

İmparatorluk lejyonu: On tümen (yaklaşık 30.000 kişi)

İmparatorluk Şartlandırması: Suk Tıp Okulları’nın getirdiği bir yenilik; insan yaşamını almaya karşı en güçlü şartlandırma. Üyelerinin alınlarına elmas bir dövme yapılmış, saçlarını uzatmalarına ve gümüş bir Suk halkasıyla bağlamalarına izin verilmiştir.

İnce-uç: Kalkanlı dövüşte sol elle kullanılan herhangi bir ince, kısa bıçak (çoğu zaman ucu zehirli).

İstislah: Genel refah kuralı; çoğunlukla yabanıl ihtiyacın başlangıcı.

K

Kaid: Görevi gereği çoğunlukla sivillerle iş yapan askeri memura verilen Sardokar subay rütbesi; bütün bir gezegen bölgesi üzerindeki askeri valilik; Başar’ın rütbesinin üstünde ama Burseg’e eşit değil.

Kalıcı zehir: Mentat Piter de Vries’e atfedilen bu buluş, düzenli olarak panzehir verilmesini gerektirecek bir maddenin vücuda zerkedilmesidir. Herhangi bir zamanda panzehirin kesilmesi ölüme sebep olur.

Kalkan: Bk. Savunma Kalkanı.

Kalkan duvarı: Arrakis’in kuzey bölgelerindeki dağlık coğrafik özellik, küçük bir alanı gezegenin coriolis fırtınalarının bütün etkisinden korur.

Kanata: Bir çölün içinden, kontrol edilen şartlar altında sulama suyu taşıyan açık kanal.

Kancacı: Yaratan kancalarıyla kum solucanı yakalamaya hazır Fremen.

Kanlı: Büyük Konvansiyon’un kuralları altında en katı sınırlamalara göre sürdürülen resmi düşmanlık veya kan davası.(Bk. Değişim Yargıcı.) Köken olarak kurallar masum seyircileri korumak için tasarlanmıştır.

Kanto ve Karşılığı: Bir dua ayini, ‘Koruyucu Misyon’un ‘törensel kehanet’inin bir bölümü. (Dua ayininde din adamının yakarışı (kanto) ve cemaatın verdiği karşılık.-ç.n.)

Kapı contası: Fremenler’in gündüz konakladıkları mağara kamplarında nemi korumak için kullandıkları taşınabilir plastik sızdırmazlık contası.

Kaptıkaçtı: Uçan kanat (genellikle “kanat”), bahar madenciliği, avcılığı ve arıtımı için kullanılan büyük donanımın taşındığı Arrakis hava taşıtı.

Karama: Mucize; ruhlar dünyası tarafından başlatılan eylem.

Karanlık Şeyler: Koruyucu Misyon tarafından, inanmaya hazır uygarlıklara öğretilen bulaşıcı batıl inançlar için kullanılan deyim.

Keops: Piramit satranç; kendi vezirini zirveye yerleştirmek ve rakibin şahını tehdit altında tutmak şeklinde ikili amacı olan dokuz seviyeli satranç.

Kesenisin: Çoğunlukla kesme aleti ve neşter olarak kullanılan kısa menzilli lazer silahı türü.

Khala: Adı anılan yerin kızgın ruhlarını yatıştırmak için yapılan geleneksel dua.

Kincal: Ağız kısmı hafifçe kıvrık, yaklaşık 20 santimetre uzunluğunda, iki tarafı da keskin kısa kılıç (veya uzun hançer).

Kirtayba: (Bk. İbn Kirtayba.)

Kisve: Fremen mitolojisinden herhangi bir figür veya tasarım.

Kitab-ül-İbar: Arrakis’teki Fremenler tarafından geliştirilmiş, sağ kalabilme el kitabı-dinsel kılavuz birleşimi kitap.

Kizara Tafvid: Fremen rahipleri (Muad’Dib’den sonra).

Koruyucu Misyon: Bene Gesserit düzeninin, ilkel dünyalarda bulaşıcı batıl inançların tohumlarını atmak, dolayısıyla bu bölgeleri Bene Gesserit sömürüsüne açmakla görevli kolu. (Bk. Törensel kehanet.)

Krimskell ipi veya Krimskell halatı: Ecaz’da yetişen hufuf sarmaşığının liflerinden dokunan “kıskaçlı ip”. Uçları önceden ayarlamak için çekildiği zaman, Krimskell’deki düğümler birbirini gittikçe daha sıkı kavrayacaktır. (Daha detaylı bir inceleme için, Holjance Vohnbrook’un “Ecaz’ın Boğazlayan Sarmaşıkları” adlı eserine bakınız.)

Kuisatz Haderah: “Yolun kısalması”. Genetik bir çözüm aradıkları bilinmeyene, Bene Gesserit tarafından verilen isim; organik zihinsel güçleri zaman ile mekan arasında köprü kuracak erkek bir Bene Gesserit. (Kuisatz Haderah’, terimi İbranice kaynaklıdır.- ç.n.)

Kulon: Tena’nın Asya’ya özgü bozkırlarında yaşayan vahşi eşek; Arrakis şartlarına adapte edilmiştir.

Kul vahad!: “Derinden sarsıldım!” İmparatorlukta yaygın olan samimi bir şaşkınlık nidası. Tam tercüme, içinde bulunulan duruma bağlıdır. (Bir keresinde, Muad’Dib’in, bir çöl atmacası yavrusunun yumurtadan çıktığını gördüğü ve “Kul vahad!” diye fısıldadığı söylenir.)

Kum binicisi: Bir kum solucanını yakalayıp binebilenler için kullanılan Fremen terimi.

Kum davulu: Yüzeyine yapılacak herhangi bir ani darbe sonucu belirgin bir davul sesi çıkaracak şekilde oluşmuş kum sıkışması.

Kum gelgiti: Toz gelgiti için kullanılan deyim. Arrakis’teki kumla kaplı belirli havzalarda, güneş ve uyduların çekim etkisi nedeniyle oluşan seviye değişikliği. (Bk. Toz Gelgit Havzası)

Kum solucanı: Bk. Şeyh-hulud

Kum şnorkeli: Kumla kaplanmış bir damıtıcı çadıra yüzeydeki havayı pompalayan soluma aygıtı.

Kum tırtılı: Arrakis yüzeyinde melanj avcılığı ve toplayıcılığında kullanılmak üzere tasarlanan makineler için kullanılan genel terim

Kumu kazıklama: Arrakis’in açık çöl alanlarına plastik ve fiber kazıklar yerleştirme ve kum fırtınalarının kazıkların üzerine kazıdığı şekilleri, hava durumu tahmini için bir ipucu olarak yorumlama sanatı.

Kum ustası: Bahar operasyonlarının genel yöneticisi.

Kum yayası: Açık çölde sağ kalmak için eğitilmiş herhangi bir Fremen

Kuzenilik: Kuzenlikten daha uzak kan bağı.

Küçük Yaratan: Derin kumda yaşayan, Arrakis kum solucanının yaşam çevriminde taşıyıcı görevi gören yarı bitki yarı hayvan canlı. Küçük Yaratan’ın salgısı ön-bahar kütlesinin özünü oluşturur.

L

La, la, la: Fremen ıstırap çığlığı. (La, en büyük inkar, karşı konulamaz bir “hayır” olarak tercüme edilir.)

Lazer silahı: Kesintisiz dalgalı lazer projektörü. Işını bir kalkanla kesiştiği zaman ortaya çıkan patlama (teknik olarak atomaltı füzyon) nedeniyle kalkan alanı üreten uygarlıklarda silah olarak kullanımı sınırlandırılmıştır.

Liban: Fremen libanı, avize ağacı tozu ile demlenen bahar suyudur. Köken olarak ekşi bir sütlü içecektir. (‘Liban’, Arapça ‘da ‘anne sütü’, ‘insan sütü’ anlamına gelmektedir,-ç.n.)

Lisan-ül-Gayb: “Dış Dünya’dan Gelen Ses”. Mesihle ilgili Fremen efsanelerinde dünya dışı kahin. Bazen “Suyu Bağışlayan” olarak tercüme edilmiştir. (Bk. Mehdi.) (Gayb’, Arapça’da ’gizli olan, göze görünmeyen, belirsiz, bilinmeyen şeyler’, ’Lisan-ül-Gayb’, bilinmeyen şeylerden ve gelecekten haber veren anlamına gelmektedir,-ç.n.)

Litrejon: Arrakis’te su taşımak için kullanılan bir litrelik, yoğunluğu yüksek, kırılmaz plastikten yapılmış, sızdırmaz contası olan kap.

Lonca: Uzay Loncası, Büyük Konvansiyon’u sürdüren siyasi sacayağının bir ayağı. Lonca, Butleryan Cihattan sonra kurulan ikinci zihinsel-fıziksel eğitim okuludur (Bk. Bene Gesserit). Uzay yolculuğu ve taşımacılığı ile uluslararası bankacılık üzerindeki Lonca tekeli, İmparatorluk Takvimi’nin başlangıç noktası olarak alınır.

L.Ö.: Loncadan Önce anlamına gelir ve Uzay Loncası’nın tekelinin doğuşuna dayanan İmparatorluk takvimini gösterir.

M

Majör Evler: Gezegenlerin toprak idaresini elinde bulunduranlar; gezegenlerarası girişimciler. (Bk. Ev)

Manten: Temel bilgelik, destekleyici sav, birinci ilke. (Bk Cudikar.)

Maski: İçecekteki zehir. (Bk. Çomurki.)

Masat sınavı: (Ruhsal saygınlık olarak tanımlanan) onurun tehlikeye atıldığı herhangi bir sınav.

Maula: Köle.

Maula tabancası: Zehirli küçük oklar atan yaylı silah; menzili yaklaşık kırk metredir.

Mehdi: Mesihle ilgili Fremen efsanelerinde, “Bize Cennetin Yolunu Gösterecek Olan”.

Melanj: “Baharların baharı,” yegane kaynağı Arrakis olan ürün. Temelde ömrü uzatıcı etkileriyle tanınan bahar, az miktarda alındığı zaman hafif bağımlılığa yol açar, vücut ağırlığının her yetmiş kilosu için günlük iki gramın üzerindeki miktarlarda kullanıldığında ise şiddetli bağımlılığa neden olur. (Bk. Ibad, Ab-ı Hayat ve Ön-bahar Kütlesi.) Muad’Dib, baharın, kahinlik güçlerinin anahtarı olduğunu iddia etmiştir. Lonca kaptanları da benzer iddialarda bulunmuştur, imparatorluk piyasasında dekagramının fiyatı 620.000 solariye kadar çıkmaktadır.

Mentat: İmparatorluk vatandaşlarının, mantık biliminde üstün başarılar elde etmek için eğitilen sınıfı, “insan bilgisayarlar”.

Metacam: Yasmiyum kuartzı levhalarına yüksek sıcaklıkta gaz tutulmasıyla elde edilen cam. Aşırı yüksek gerilme dayanımı (iki santimetre kalınlıkta santimetre kare başına yaklaşık 450.000 kilogram) ve ayırıcı radyasyon filtresi yeteneğiyle tanınır.

Mısr: Tarihi Zensünni’lerin (Fremen) kendileri için kullandıkları terim: “Halk”

Mihna: Erkekliğe adım atmak isteyen Fremen gençlerinin sınanma dönemi.

Minimik tel: Çoğu zaman casusluk ve karşı casusluk verilerini aktarmak için kullanılan bir mikron çapında şiga teli.

Minör Evler: Bir gezegenle sınırlı girişimci sınıf (Galakça: “Richece”).

Mişmiş: Kayısı.

Monitör: Ağır silahlar ve kalkan koruması taşıyan on bölümlü uzay savaş gemisi. Bir gezegene indikten sonra kalkış için kendisini oluşturan bölümlere ayrılacak şekilde tasarlanmıştır.

Muad’Dib: Arrakis şartlarına uyum göstermiş kanguru faresi; Fremen toprak-ruh mitolojisinde, gezegenin ikinci ayının üzerinde görülen figürle bağdaştırılan yaratık. Fremen’ler, açık çölde sağ kalabilme yeteneği dolayısıyla bu yaratığa hayranlık duyarlar.

Mu zayn Vallahi: Mu zayn, kelimesi kelimesine “hiç hayrı dokunmasın” anlamına gelir, vallah ise dönüşlü bir bağlantı nidasıdır. Düşmana karşı edilen bir Fremen bedduasının bu geleneksel başlangıcında, Vallah, vurguyu Mu zayn sözcüklerine çevirerek şu anlamı ortaya çıkarır: “Hiç hayrı dokunmasın, asla hayrı dokunmasın, hiçbir işe yaramasın”.

Müdir Nahya: Fremen’lerin Hayvan Rabban’a (Lankiveil Kontu Rabban) verdikleri ad; uzun yıllar boyunca Arrakis’i zalimce yöneten Harkonnen kuzeni, isim çoğu zaman “Zebani Yönetici” olarak tercüme edilmiştir.

Mürekkep sarmaşığı: Anayurdu Giedi Prime olan ve çoğu zaman köle ambarlarında kırbaç olarak kullanılan sarılgan bitki. Kurbanlarda, uzun yıllar boyunca sürecek kalıcı bir acıya neden olan pancar renkli dövmeler oluşur.

Müştemel: Küçük ek bahçe ya da bahçe avlusu.

N

Na-: “Aday” veya “sıradaki” anlamında önek. Dolayısıyla: na-Baron bir baronluğun veliahtı anlamına gelir.

Naip: Düşmanın eline asla sağ olarak düşmemeye yemin etmiş kişi; bir Fremen liderinin geleneksel andı.

Nezhoni eşarbı: Evli veya “eşli” Fremen kadınlarının bir erkek çocuk doğurduktan sonra, damıtıcı giysinin kapüşonunun altından alınlarına taktıkları katlanmış eşarp.

Nugerler: İmparatorluk muhafızlarının imparatora kan bağıyla bağlı subayları. Kraliyet odalıklarının oğullarının geleneksel rütbesi. (‘Nuger’, Farsçada ’kul, köle’ anlamına gelmektedir. -ç.n)

O

Oliya: Zensünni Gezginleri’nin dininde, Tanrı’nın sol elindeki dişi; Tanrı’nın kadın hizmetkarı.

Omas: Yiyeceğe katılan zehir. (Özellikle: katı yiyecekteki zehir.) Bazı lehçelerde: Çomas.

Onarım seti: Damıtıcı giysinin onarılması ve yenilenmesi için gerekli temel malzemeler.

Opateş: Hagal’daki nadir opalin mücevherlerinden biri.

Orange Katolik İncili: “Toplanmış Kitap”, Ekümenik Tercümanlar Komisyonu tarafından ortaya çıkarılan dinsel metin. Maometh Saari, Mahayana Hristiyanlığı, Zensünni Katolikliği ve Budislam gelenekleri de dahil olmak üzere en antik dinlerden öğeler kapsar. En önemli emrinin şu olduğu kabul edilir: “Özünü bozmayacaksın”. (Orange proteston tarikatı 1794’te Ulster presbiteryenlerinin kurduğu gizli demek. Derneğin amacı dinsel yönden olduğu kadar ekonomik yönden de rakipleri olan katolik vergi toplayıcılarıyla mücadele etmekti.-çn)

Ornitopter (Genellikle: topter): Kuşlar gibi devamlı kanat çırparak uçabilen hava taşıtı.

Ö

Ölüm üçayağı: Köken olarak, çöl cellatlarının kurbanlarını astıkları üçayak. Kullanımda, aynı intikam için and içmiş bir Çerem’in üç üyesi.

Ön-bahar kütlesi: Küçük Yaratanlar’ın salgılarının içine su dolduğunda ortaya çıkan mantarımsı doğal oluşum aşaması. Bu aşamada, Arrakis baharı, yeraltının derinliklerinden gelen malzemeyi, üzerindeki yüzeyde bulunan maddeyle değiştirerek tipik bir “püskürtü” oluşturur. Bu kütle, güneş ve havaya maruz kaldıktan sonra melanj haline gelir. (Bk Melanj ve Ab-ı Hayat.)

Önlem kapısı veya önlem engeli (kısaca: ön-kapı veya ön-engel): Takip edilme durumunda, daha önceden seçilmiş kişilerin kaçması için uygun olan pentakalkan. (Bk. Penta-kalkan)

P

Parapusula: Lokal manyetik sapmadan yararlanarak yön saptayan pusula; ilgili haritaların mevcut olduğu durumlarda ve bir gezegenin toplam manyetik alanının kararsız olduğu ya da şiddetli manyetik fırtınalarla gizlendiği yerlerde kullanılır.

Pentakalkan: Antre veya geçit gibi küçük alanlar için uygun olan (büyük alanlarda destekleyici kalkanlar birbirini izleyen her bir katla giderek kararsız hale gelir) ve kalkan kodlarına ayarlanmış bir gizleyici giymeyen hemen hiç kimsenin geçemeyeceği beş- katlı kalkan-jeneratör alanı. (Bk. Önlem Kapısı)

Piyonlar: Gezegene bağlı rençber veya işçi, faufreluches’in altındaki temel sınıflardan biri. Yasal olarak, gezegenin vesayeti altında bulunanlar.

Plasçelik: Kristal yapısının içinde, stravidium lifleri geliştirilerek kararlı hale getirilen çelik.

Plenisenta: Ecaz’ın, tatlı aromasıyla tanınan egzotik yeşil çiçeği.

Poritrin: Epsilon Alangue’nun üçüncü gezegeni, dilleri ve mitolojilerindeki ipuçları köklerinin çok daha antik bir gezegene uzandığını göstermesine karşın, birçok Zensünni Gezgini tarafından ilk gezegenleri olarak kabul edilir.

Prana: (Prana-kas düzeni): Vücudun kaslarına, en yüksek eğitim için birimler olarak düşünüldüklerinde verilen ad. (Bk. Bindu)

Pundi pirinci: Taneleri doğal şeker açısından zengin, dört santimetre uzunluğa kadar gelişen, mutasyona uğramış pirinç; Caladan’ın başlıca ihraç ürünü.

R

Rakag: Akarso’nun sarı tanelerinden elde edilen kafein tipi bir uyarıcı. (Bk. Akarso)

Ramazan: Oruç tutarak ve dua ederek geçirilen antik dinsel dönem; geleneksel olarak güneş-ay takviminin dokuzuncu ayı. Fremenler bu ibadetin zamanını ilk ayın dokuzuncu meridyenden geçtiği döneme göre belirlerler.

Razzia: Yarı-korsan gerilla baskını.

Richese: Eridani A’nın dördüncü gezegeni, Ix ile birlikte makine kültüründe üstün sayılırlar. Minyatürleştirme teknikleriyle tanınırlar. (Richese ve Ix’in Butleryan Cihadı’nın daha ciddi etkilerinden nasıl kaçtığı hakkında ayrıntılı bir inceleme için Sümer ve Kautman’ın Son Cihat adlı eserine bakınız.)

Ruh: Fremen inanışında, kişinin, kökleri daima metafizik dünyada olan (ve orayı hissedebilen) parçası. (Bk. Alem al-mital.)

Rüzgar kapanı: Sık esen bir rüzgarın güzergahı üzerine yerleştirilen; yakalanan havadan, çoğunlukla kapandaki ani ve belirgin bir sıcaklık düşüşüyle nem yoğuşturabilen aygıt.

S

Sadular: Yargıçlar. Fremenlerin, azizlere denk olan kutsal yargıçlar için kullandıkları unvan.

Safo: Ecaz’da yetişen çit köklerinden çıkarılan yüksek enerjili içecek. Mentatlar bu içeceğin zihinsel güçleri kuvvetlendirdiğini iddia ederler ve yaygın olarak kullanırlar. Kullananların ağzında ve dudaklarında koyu yakut rengi lekeler oluşur.

Salusa Secundus: Gamma Waiping’in üçüncü gezegeni; Kraliyet Sarayı’nın Kaitan’a taşınmasınının ardından imparatorluk Hapis Gezegeni olarak adlandırıldı. Salusa Secundus Corrino Evi’nin anadünyası ve Gezgin Zensünnilerin hicretinin ikinci durak noktasıdır, inanışlarına göre Fremenler, dokuz kuşak boyunca S.S.’te köleymiş.

Sardokar: İmparator Padişah’ın fanatik askerleri. Her onüç kişiden altısının onbir yaşına basmadan öldüğü vahşilikte bir ortamdan gelirlerdi. Askeri eğitimleri, acımasızlığı ve kişisel güvenlikle ilgili olarak intihara yakın bir kayıtsızlığı vurgulardı. Çocukluklarından itibaren onlara, rakiplerini dehşete düşürerek zayıflatan standart bir silah olarak zalimliği kullanmaları öğretilirdi. Evrenin meseleleri üzerindeki hakimiyetlerinin zirvesindeyken, kılıç kullanmadaki ustalıklarının onuncu Ginaz seviyesine eşdeğer olduğu söylenir ve yakın dövüşteki maharetlerinin ise bir Bene Gesserit ustasınınkine yaklaştığı kabul edilirdi. Bir tanesinin, sıradan on Landsraad neferine bedel olduğu düşünülürdü. IV. Şaddam zamanında, hala heybetlerini korurken, güçleri kendilerine olan aşırı güvenleri nedeniyle tükenmiş ve savaşçı dinlerinin destekleyici gizemi alaycılık nedeniyle oldukça zayıflamıştı.

Sarfa: Tanrı yolundan sapmak.

Savaş dili: Savaş durumunda, anlaşılır bir sözlü iletişim sağlamak için geliştirilmiş, etimolojisi gizli olan herhangi bir özel dil.

Savunma Kalkanı: Holtzman jeneratörü tarafından üretilen koruyucu alan. Bu alan, süspansör sıfırlama etkisinin Birinci Fazı’ndan türetilmiştir. Kalkan yalnızca düşük hızlarda hareket eden nesnelerin girmesine izin verir (ayarlamaya bağlı olarak bu hız saniyede altı ile dokuz santimetre arasında değişir) ve sadece bir kontluğun ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte bir elektrik alanı ile kaldırılabilir. (Bk. Lazer silahı)

Sayyadina: Fremen dinsel hiyerarşisinde başrahibenin kadın yardımcısı.

Selamlık: İmparatorluk kabul salonu.

Semuta: Elakka ağacının yanmış tortusundan (kristal çıkarma ile) türetilen ikinci uyuşturucu madde. Zaman duygusunun kalmadığı, kuvvetli bir kendinden geçme hali olarak tanımlanan etkisi, semuta müziği olarak adlandırılan belirli atonal titreşimlerle ortaya çıkarılır.

Serbest tüccarlar: Kaçakçılar için kullanılan deyim.

Servok: Basit işleri yapmak için saat-ayarlı mekanizma; Butleryan Cihat’tan sonra izin verilen sınırlı “otomatik” aygıtlardan biri.

Ses: Bir ustanın, başkalarını yalnızca sesin seçilmiş ton değişimleriyle kontrol etmesini sağlayan Bene Gesserit kaynaklı toplu eğitim.

Sessizlik konisi: Titreşimleri, 180 derece karşı fazda bir üpkıtitreşim ile sönümleyerek, sesin veya başka bir titreşim aletinin taşıma kapasitesini sınırlayan bir distorsiyon aletinin alanı.

Shadout: Kuyu kepçesi, saygı belirten bir Fremen unvanı.

Sınır duvarı: Arrakis’in Kalkan Duvarı’ndaki koruyucu sarp kayalıkların ikinci üst basamağı. (Bk. Kalkan Duvarı.)

Sırat: O. K. incil’inde, insan yaşamını dar bir köprünün bir ucundan öbür ucuna yapılan yolculuk olarak tanımlayan pasaj: “Cennet sağımda, Cehennem solumda ve Azrail arkamda”.

Sihaya: Fremen dilinde, verimlilik zamanını ve “cennetin geleceği” zamanı ifade eden dinsel belirtilerle çölde ilkbahar mevsimi.

Sihramiz: Deyim; mistik bir şeyin veya büyücülüğün parçası olan.

Silago: Değişime uğratılmış, distrans (Bk. distrans) mesajlar taşımaya alıştırılmış Arrakis yarasası.

Siyeç: Fremen dilinde: “Tehlike anında toplanma yeri”. Fremenler çok uzun zamandır tehlike altında yaşadıklarından, genel kullanımda terim, kabilelerden birinin barındığı herhangi bir mağara bölgesini belirtir hale gelmiştir.

Solari: İmparatorluğun resmi para birimi; alım gücü, Lonca, Landsraad ve İmparator arasında dört yüz yılda bir yapılan pazarlıklarla belirlenir.

Solido: Şiga teli bobinine kaydedilmiş 360 derece referans sinyallerini kullanan bir solido projektöründen elde edilen üç boyutlu görüntü. Genellikle en iyi solido projektörlerinin Ix’te yapıldığı kabul edilir.

Sondagi: Tupali’nin çili lalesi.

Subah ul kuhar: “İyi misin?”; bir Fremen selamı.

Subah un nar: “İyiyim. Ya sen?”; geleneksel yanıt.

Su borusu: Bir damıtıcı giysi veya çadır içinde yeniden elde edilen suyu, su cebine ya da su cebinden kullanıcıya taşıyan boru.

Su cebi: Damıtıcı giysinin, süzülmüş suyun toplanıp depolandığı cebi.

Su disiplini: Arrakis’te yaşayanların, boşa nem harcamadan var olmalarını sağlayan sert eğitim.

Su görevlisi: Suyun ve Ab-ı Hayat’ın etrafındaki ayinsel görevleri üstlenmiş ve bu iş için kutsanmış Fremen.

Suikastciler savaşı: Büyük Konvansiyon ve Lonca Barışı altında izin verilen sınırlandırılmış savaşma şekli. Amaç masum seyircilerin katılımını azaltmaktır. Kurallar amaçların resmi olarak açıklanmasını emreder ve izin verilen silahları sınırlar.

Suikastçinin elkitabı: Bir Suikastciler Savaşı’nda yaygın olarak kullanılan zehirler üzerine, üçüncü yüzyılda yazılmış bir derleme. Daha sonra, Lonca Barışı ve Büyük Konvansiyonla izin verilen öldürücü aletleri de içerecek şekilde genişletilmiştir.

Su sayıcılar: Her biri, Fremen depolarından verilecek belirli bir miktar suyu gösteren, farklı büyüklüklerdeki metal halkalar. Özellikle doğum, ölüm ve kur yapma ritüelinde (para fikrinin çok ötesinde) büyük anlam taşırlar.

Su su suuk!: Anakis’teki su satıcılarının bağırışı. Suuk bir pazaryeridir. (Bk. Ikhat-Eyy!)

Su yükü: Fremen dilinde; can borcu.

Süspansör: Holtzman alan jeneratörünün (düşük çekimli) ikincil fazı. Kütle ve enerji tüketiminin belirlediği sınırlar içerisinde yerçekimini sıfırlar.

Ş

Şahname: Zensünni Gezginleri’nin yarı efsanevi ilk Kitabı.

Şeriat: Törensel Kehanet’in batıl ayinleri ortaya koyan bölümü. (Bk. Koruyucu Misyon.)

Şeyh-hulud: Arrakis kum solucanı, “Çölün ihtiyarı,” “Sonsuzluğun Yaşlı Babası” ve “Çölün Dedesi”. Açık bir şekilde, bu isim, belirli bir tonda söylendiğinde veya büyük harflerle yazıldığında, Fremen yurdu batıl inançlarının toprak tanrısı olarak adlandırılır. Kum solucanları muazzam bir büyüklüğe ulaşır (açık çölde 400 metreden daha uzun örnekler görülmüştür) ve hemcinslerinden biri tarafından katledilmedikçe veya onlar için zehirli olan suda boğulmadıkça çok uzun yıllar yaşarlar. Kum solucanı Arrakis’teki kumun büyük bir bölümünü hareket sahası olarak kullanır. (Bk. Küçük Yaratan) (“Şeyh’, Arapça’da ‘yaşlı adam, ihtiyar’, ‘hulud’ise ‘olumsuzluk’anlamına gelmektedir.-ç.n.)

Şiga teli: Sadece Salusa Secundus ve Delta Kaising III’te yetişen bir yer sarmaşığının (Narvi narviium) metalik uzantısı. Aşırı yüksek gerilme dayanımı ile tanınır.

Şlag: Anayurdu Tupile olup ince, dayanıklı derisi için neredeyse soyu tükenene kadar avlanmış olan hayvan.

T

Tahaddi: Fremenlerde ölümcül dövüş için meydan okuma, çoğunlukla bazı temel meseleleri sınamak üzere. (‘Tahad-di’, Arapça’da ’meydan okuma’anlamına gelmektedir.-ç.n.)

Tahaddi al-burhan: Merhamete yer olmayan nihai sınav (çoğunlukla ölümü veya yoketmeyi getirdiği için).

Takva: Kelimesi kelimesine: “Özgürlüğün bedeli”. Çok değerli olan bir şey. Bir ölümlünün ilahi istekleri (ve bu isteğin yol açtığı korku). (Takva’, Arapçada ’Allah’tan korkma, Allah korkusuyla dinin yasak ettiği şeylerden kaçınma anlamına gelmektedir.-ç.n.)

Tau: Fremen terminolojisinde, bir siyeç topluluğunun baharlı yiyeceklerle artan birliği ve özellikle birliğin Ab-ı Hayat içerek ortaya çıkarılan tau orjisi.

Tava: Arrakis’te, altında bulunan zemin yapısının çökmesiyle oluşan herhangi bir düşük rakımlı bölge veya çöküntü. (Yeterli suyu olan gezegenlerde, tava, bölgenin bir zamanlar suyla kaplı olduğunu gösterir. Tartışmaya açık olmasına karşın, Arrakis’te bunun gibi en azından bir tane bölge olduğuna inanılır.)

Telkitap: Eğitimde kullanılan ve anımsatıcı bir sinyal taşıyan şiga teli kaydı.

Tleilax: Thalim’in yalnız gezegeni, Mentat’lar için kaçak eğitim merkezi olarak bilinir; “dönek” Mentatların kaynağı.

Toplantı: Kurul Toplantısından farklıdır. Kabilenin liderini belirleyen dövüşe tanıklık etmek üzere Fremen liderlerinin resmi toplantısı. (Kurul Toplantısı bütün kabileleri bağlayan kararlar almak için yapılır.)

Toz Gelgit Havzası: Arrakis’in yüzeyinde bulunan, yüzyıllar boyunca tozla dolmuş ve içinde gerçek toz gelgitleri (Bk. Kum gelgitleri) ölçülmüş olan geniş çöküntülerden her biri.

Toz yarı: Arrakis çöllerinde, çevresindeki yüzeyden farklı görünmeyen tozla dolmuş derin yarık veya çöküntü; insan ya da hayvan içine batıp boğulacağı için öldürücü bir tuzaktır. (Bk. Toz Gelgit Havzası.)

Törensel Kehanet: Bene Gesserit tarafından ilkel bölgeleri sömürmek için kullanılan bulaşıcı batıl inançları kapsayan terim. (Bk. Koruyucu Misyon.)

T-P: Telepatinin kısaltması.

Tupile: İmparatorluğun yenilmiş evleri için “sığınak gezegen” (muhtemelen birkaç gezegen). Bu gezegen(ler)in yer(ler)i yalnızca Lonca tarafından bilinmekte ve Lonca Barışı altında dokunulmazlığı sağlanmaktadır.

U

Ulema: Zensünni teoloji doktoru.

Uroşnor: Genel bir anlamı olmayan ve Bene Gesserit’in, seçilmiş kurbanların zihnine kontrol amacıyla aşıladığı birkaç sesten biri. Sesi işiten duyarlı haldeki kişi geçici olarak hareketsiz kalır.

Usul: Fremen dilinde: “Sütunun kaidesi”. (‘Usul’, Arapçada ‘asıllar’, ‘asl’ ise ‘kaide’, ‘kök’, ‘temel’, ‘esas’, ‘başlangıç ‘ anlamlarına gelmektedir.-ç.n.)

Uzay loncası: Bk. Lonca.

U

Umma: Kahinler topluluğundan bir kişi, (imparatorlukta aşağılayıcı bir terim, fanatik kehanetlere düşkün “çılgın” kimse anlamında)

V

Varota: Ünlü baliset yapımcısı; Chusuk yerlisi. (Bk. Baliset)

W

Wali: Sınavdan geçmemiş Fremen genci.

Wallach IX: Laoujinin dokuzuncu gezegeni, Bene Gesserit Rahibe Okulu’nun bulunduğu yer.

Y

Ya hya çuhada: “Yaşasın savaşçılar!” Fedaykin savaş çığlığı. Bu çığlıktaki ya’nın (şimdi) etkisi hya şekliyle (ebediyete uzanan şimdi) artırılmıştır. Çuhada (savaşçılar) adaletsizliğe karşı savaşçılar şeklinde ek bir anlam taşır. Bu sözcükte savaşçıları belirleyen bir fark vardır; onlar herhangi bir şey için savaşmazlar, kendilerini yalnızca belirli bir şeye karşı adarlar.

Yağ merceği: Büyütücü bir sistemin veya diğer bir ışık ayarlama sisteminin parçası olan bir okuma tübünün içinde kapalı bir kuvvet alanı tarafından statik gerilimde tutulan hufuf yağı. Bir seferde her bir mercek elemanı ayrı ayrı bir mikron ayarlanabildiğinden, yağ merceğinin, görülebilir ışığı ayarlamak için en yüksek hassasiyete sahip mercek olduğu kabul edilir.

Yalı: Bir Fremen’in siyeçteki kişisel meskeni.

Yaratan: Bk. Şeyh-hulud.

Yaratan kancaları: Bir Arrakis kum solucanının yakalanması, üstüne tırmanılması ve yönlendirilmesi için kullanılan kancalar.

Yan kardeşler: Aynı hanede yaşayan odalıkların aynı babaya sahip oldukları bilinen oğulları.

Ya! Ya! Yavm!: Derin ayinsel bir anlamı olan durumlarda Fremenlerin kullandığı tempolu nida. Ya sözcüğünün esas anlamı “Hey”dir. Yavm şekli ise, acil durum çağrısı için kullanılan değiştirilmiş bir terimdir. Bu nida çoğunlukla “Duyduk duymadık demeyin!” şeklinde tercüme edilir.

Yelmetal: Duralüminyumun içinde yasmiyum kristali büyütülerek elde edilen metal; ağırlığa bağlı gerilme dayanımının aşırı yüksek olmasıyla ünlüdür. Adı, “yelpaze gibi açılıp kapanabilen’ yapılardaki yaygın kullanımından türetilmiştir.

Yöntem: Bk. Bene Gesserit Yöntemi.

Yüksek Kurul: Ev’ler arası anlaşmazlıklarda en üst mahkeme olarak görev yapmak üzere yetki verilen Landsraad merkezi grubu.

Z

Zabıt Varakası: imparatorluğa karşı işlenen bir suçu açıklayan yarı resmi rapor. Yasal olarak: şüpheli bir sözlü iddia ile resmi bir suç ithamı arasına düşen bir eylem.

Zehirkoklar: Koku spektrumu içinde çalışan ve zehirli maddeleri saptamaya ayarlanmış koku yayılımı çözümleyicisi.

Zensünni: Yaklaşık L.Ö. 1381’de, (“Üçüncü Muhammed” adı da verilen) Maometh’in öğretilerinden ayrılan hizipçi bir mezhebin takipçileri. Zensünni dini, temelde, mistik olanları vurgulamasıyla ve “ataların yöntemlerine” geri dönüşüyle tanınır. Çoğu alim, Ali Ben Ohashi’yi ilk hizibin lideri olarak adlandırır, ancak Ohashi’nin, sadece ikinci karısı Nisai’nin sözcüsü olmuş olabileceğine dair bazı kanıtlar vardır.

Zitar: Kanuna benzeyen, parmaklarla veya yüksük mızrapla çalınan 30-40 telli bir müzik aleti.-ç.n.

November 04, 2020

Linux: GUI, CLI ve TUI Nedir?

Linux kullanmaya başladığınızda ve Linux’la ilgili web sitelerini, forumları takip ettiğinizde, genellikle GUI, CLI ve nadiren de olsa TUI gibi terimlerle karşılaşırsınız.

Peki bu kısaltmalar ne ifade etmektedirler? Bu terimleri daha iyi anlayabilmek için kısaca açıklayalım.

Esasen, GUI, CLI veya TUI gibi terimler sadece Linux’a özel değildir. Bunlar genel bilgi işlem terimleridir ve bunların Linux dışında da kullanıldığını görebilirsiniz.

GUI(Graphical User Interface) – Grafik Kullanıcı Arayüzü

Bir GUI uygulaması veya grafik uygulaması, temelde fareniz, dokunmatik yüzeyiniz veya dokunmatik ekranınızla etkileşim kurabileceğiniz herhangi bir şeydir.

Linux’ta bir masaüstü ortamı, sisteminizle etkileşim kurabilmeniz için size grafik arabirimi sağlar. Sonrasında çeşitli görevler için GUI uygulamalarını(GIMP, VLC Firefox, LibreOffice, dosya yöneticisi vb.) kullanabilirsiniz.

Özetle GUI, sıradan kullanıcılar için bilgi işlemi daha kolay hale getirir.

CLI(Command Line Interface) – Komut Satırı Arayüzü

CLI temelde, belirli bir işlevi gerçekleştirmek için girdileri kabul eden bir komut satırı programıdır. Temel olarak, terminalde komutlar aracılığıyla kullanabileceğiniz herhangi bir uygulama bu kategoriye girer.

modern bilgisayarların öncüllerinin işletim sistemiyle etkileşime girecek fareleri yoktu. Komutları kullanarak makine ile etkileşime girmeniz gerekiyordu.

Bunun zor olduğunu düşünüyorsanız, modern bilgisayarların atalarında neyin yazıldığını görmek için bir ekran bile olmadığınıda bilmeniz gerekiyor. Yazılan komutları görmek için gerçek kağıtlara yazdıran yazıcıları vardı.

CLI günümüz için hal uygun mudur?Bununh cevabı kesinlikle “evet”. Güvenlik duvarı kurmak, ağı yönetmek ve hatta paket yönetimi gibi işletim sisteminin temel işlevi ve yapılandırmasıyla uğraşırken komutların her zaman özel bir faydası vardır.

Aynı görevleri yerine getirmek için GUI tabanlı bir uygulamanız da olabilir, ancak komutlar size, bu özelliklere daha ayrıntılı erişim imkanı sunar. Her halükarda, GUI uygulamasının aynı zamanda komutlarla (kodlarında kullanılan) işletim sistemiyle etkileşime girdiğini göreceksiniz.Birçok popüler GUI uygulaması genellikle temelde CLI araçlarına dayanır.

Şurası geröektir ki, komut satırı araçlarını kullanmak grafik araçlar kadar kolay değildir. Ama hiç merak etmeyin, özel ihtiyaçlarınız olmadıkça, Linux sisteminizi grafiksel olarak kullanabilirsiniz. Ancak, temel Linux komutlarını(1 , 2) bilmek her zaman sizin lehinize olacaktır.

TUI(Terminal User Interface) – Terminal Kullanıcı Arayüzü (Metin Tabanlı Kullanıcı Arayüzü olarak da bilinir)

Bu, üçü arasında en nadir görülen terimdir. TUI temelde GUI’nin  ve CLI’nin bir parçasıdır. Şaşırdınız mı?

TUI, metin tabanlı kullanıcı arabirimi veya terminal kullanıcı arabirimi anlamına gelir. Metin tabanlı diyoruz, zira öncelikle ekranda ve terminal kullanıcı arayüzünde bir sürü metin bulunur.

TUI uygulamaları o kadar yaygın değil ama yine de bunlardan birkaçına değinmek gerekirse, Terminal tabanlı web tarayıcıları TUI programlarına iyi bir örnek olabilir. Terminal tabanlı oyunlar da bu kategoriye girer.

Yine Ubuntu’da multimedya kodekleri yükleme esnasında  EULA’yı kabul etmeniz veya bir seçim yapmanız gerekirken de TUI ile karşılaşabilirsiniz.

TUI uygulamaları, GUI uygulamaları kadar kullanıcı dostu değildir, ancak kullanımları komut satırı araçlarından biraz daha kolaydır.

Sonuç olarak…

GUI, CLI veya TUI… Hepsi kullanıcının sistem üzerinde etkili olabilmesi için geliştirilmiş faydalı uygulamalardır. Hangisinin kullanılması gerektiği noktasında tercih, tamamen kullanıcıya bağlıdır!

En kolay, en hızlı torrent nasıl indirilir?

Geçenlerde bir torrent dosyası indirmek istemiştim, ancak mevcut bilindik yazılımlar kimisi indiremedi kimisi de çok yavaştı. Sonradan burada paylaşacağım yöntem sorunsuz indirdi ve her zaman sorunsuz çalıştı. Adı bittornado olan söz konusu yazılımın hem GUI hem CLI paketi var, ancak CLI olan ile indirme işi çok kolay olduğu için GUI olana gerek görmedim.Siz de böyle sorun yaşarsanız veya normal

November 02, 2020

illedelinux Debian JWM kullanıma hazır

Bu oturumu inşa etmemin tek amacı var, bir köşeye atılmış, en zayıf, en eski, 500 Mega Bayt Ram olan bilgisayarlarda dahi çalışmasıdır. Bir yandan zayıf bilgisayarlara yaşam verirken diğer yandan maddi durumu elverişli olmayanlara katkıda bulunmaktır. Ne derece ihtiyaç olduğunu bilmiyorum ama her bilgisayarın bir kaç yıl içinde eskidiği düşünülürse ihtiyaç var gibi görünüyor. İhtiyaç varsa zaten

November 01, 2020

İrdelemeler: Rampage KB-R63 STAGE Sese Duyarlı, Işıklı, USB Çıkışlı Klavye

Daha önce yazmış olduğum İrdelemeler: Kablosuz, Işıklı Mini Q Klavye yazımda bir klavye irdelemiştik.Yeniden bir klavye irdelemesiyle yine karşınızdayım: Rampage KB-R63

Peki neden tekrar bir klavye alma gereği duydum?

Burada irdelemiş olduğum küçük klavye işimi görmüyor muydu?Elbette görüyordu, hatta mobilite açısında harika da bir iş çıkarıyor.Gel gör ki, evdeki sabit kullanımda yazmada ve kullanmada biraz daha konfor ve rahatlık arıyor insan.İşte bu nedenle, uzuuun araştırmalarım sonucunda Rampage KB-R63’te karar kıldım.

Klavyeyi iki defa internetten sipariş verdim.Birincisini, aklımı kurcalayan, klavyeyi görmemiş olmanın verdiği acabalar yüzünden iptal ettim, ikincisiniyse, satıcının söz verdiği tarihte kargolamaması nedeniyle.Tam vazgeçmek üzereyken, bulunduğum yerdeki bir bilgisayarcının vitrininde görmemle birlikte, incelemelerim sonucu klavyeye tabir-i caizse vuruldum ve internet fiyatıyla aradaki fiyat farknıı gözüm görmedi ve hemen aldım.

Rampage KB-R63’le ilgili internette bol bol inceleme videoları ve değerlendirme mevcut olsa da, bir kaç günlük kullanımım sonucu ben de tecrübe  tespitlerimi paylaşmak istedim.

*** En başta klavyenin kutusu insanı cezbediyor.Tıpkı klavyenin kendisi gibi albenili bir dizaynı var.Klavye ile ilgili her türlü aydınlatıcı açıklama ve bilgiye kutunun ön ve arka yüzünde geniş geniş yer verilmiş.

     

*** Kutunun içeriği gayet sıradan: Bilindik ve tanıdık bir kılıf içerisinde klavye ve küçük bir kullanım kılavuzu…Tabii, okursanız.(Genelde okumak pek huyumuz değildir!)

*** Klavye, ele alındığında sağlam bir his veren plastik malzemeden, benim çok sevdiğim keskin, köşeli hatlara sahip.Göze hoş gelen, klasiğin dışında bir yapısı var.Şık ve yakışıklı.Tuşlar ve işlevleri bakımından da oldukça zengin.

*** Tuşlar çok büyük olmasa da küçük te sayılamazlar.Aralarındaki genişlik sayesinde rahat basımları ve oldukça rahat ve konforlu hissiyatları var.

*** Tuşların dizilimi oldukça alışıldık.Türkçe karakterler sonradan ekleme veya çıkartma kullanılarak yapıştırılmış değil, düpedüz üretim esnasında eklenmiş.

*** Tuşların basımı çok rahat olsa da, çok sessiz sayılmaz, hatta bayağı bayağı sesli de, diyebiliriz.Buna karşın, elbette tam bir mekanik kalvye kadar da değil.

*** Klavyenin üst kısmında dizili sayı tuşlarına, FN tuşu yardımıyla kullanılan ışıklandırma ile ilgili ek görevler atanmış.

*** Sol tarafta, dikey olarak konumlandırılmış dört tane makro tuşu mevcut, ancak ben onlara ihtiyaç duyacağımı düşünmüyorum.Hani olmasa da olurmuş bile dedim, bu sayede klavyenin boyu biraz daha kıasltılabilirmiş.

*** Klavyenin boyu demişken, genişlik 19,5cm, en 49,5cm, derinlik ise en kalın yerde 3.5cm.(Kendi ölçümüm.)

*** Klavyenin alt kısmı da orta kısımda oluklu-çizgili yapısıyla güzel görünüyor.

*** Klavyenin önden arkaya doğru yükselen bir yapısı var.Bu sayede üst tarafa açılır/kapanır ekstra bir ayak koyma ihtiyacı hissetmemişler.Ben, yine de keşke koysalarmış diyerek hayıflanmaktan kendimi alamadım.

*** Klavyenin üst kısmında, yaklaşık 32cm eninde bir oluk mevcut.Buraya tablet, telefon vb. koyabiliyorsunuz.Benim 12.5inç(32cm)boyutundaki tabletim rahatlıkla sığdı.

Yalnız burada özellikle belirtmem gereken şöyle bir durum söz konusu: Kullanımda tabletin ekranının ışığı baskın gelerek, klavyenin öazellikle üst tarafındaki ışıklandırmasının biraz sönük kalmasına sebep oluyor.Gündüz sıkıntı değil de, gece kullanımında biraz zorluk çıkarabiliyor.

*** Üst sağ köşede bir adet USB girişi mevcut., doğru düzgün çalışıyor da.Bu sayede USB araçlarınızı bu bağlantıdan direk bağlayıp bilgisayarda görebiliyor, kullanabiliyorsunuz.Burada sorun, USB girişinin çok ters bir yerde konumlandırılmış olmasında.Kullanımı pek pratik değil, hatta zor.Keşke yan tarafta olsaymış.

 

*** Klavyenin ışıklandırması gerçekten çok hoş olmasına karşın, bir tık daha canlı olabilirmiş sanki, özellikle de gündüz.

   

Çok ta önemli bir sorun olduğu söylenemez aslında, gündüz zaten ışıklandırmaya ihtiyaç duyulmayacağından, tek tuşla kapatılabiliyor.

*** Bir de ışıklandırma sese duyarlıymış ya, henüz bununla ilgili net bir fikit edinemedim.Henüz…

*** Sayısal tuşların yanındaki PAGE UP/PAGE DOWN +FN tuş kombinasyonuyla ışıklandırmanın şiddeti artırılıp azaltılabiliyor.

*** Yine FN ve üst kısımdaki sayısal tuşlara atanmış görevler sayesinde ışıklandırmanın renk geçişleri nin hızı artırılıp düşürülebilirken, farklı renk geçişleri de seçilebiliyor.

*** Tuşlar sadece altından aydınlatılmıyor, harflerin içi de aydınlatılıyor.Bu çok önemli bir ayrıntı!Bu sayede ışıksız ortamda rahat bir görünürlük ve yazım elde ediliyor.

*** Işıklandırma ile ilgili son değinmem gereken önemli bir detay var: Klavyenin ışıklandırması herhangi bir yazılımla falan kontrol edilmiyor, yazılımdan bağımsız çalışıyor.Bu sayede Linux üzerinde kullanımı da diğer işletim sistemlerindeki kadar rahat ve sorunsuz.

*** Klavyenin kablosu 1.80cmuzunluğuyla oldukça yeterli, gayet normal ve sıradan bir kablo.

Sonuç olarak, tasarmı hoş, konforlu, Türkçe Q dui dizilimine sahip ve güzel ışıklandırmalı bir klavye arıyorsanız Rampage KB-R63 tam size göre.Klavyenin verdiği hissiyat ve tepkisi çok iyi, çok rahat.

Peki, Rampage KB-R63 gerçekten bir oyuncu klavyesi midir? Kutunun üzerinde ve kendi sitesinde yazdığına göre öyle.Ama ben bilmem, çünkü ben oyun cahiliyim!

 

Linux Mint Haberleri (Ekim 2020)

Linux Mint ve LMDE için Chromium tarayıcısı resmi depolarda aktif hale geldi. Tepkiselliği ve zamanında güncellemeleri garanti etmek için Chromium'un yeni sürümlerini algılama, paketleme ve derleme süreci otomatikleştirildi. Normalde derleme işlemi 6 saatten fazla sürüyor. Yüksek özelliklere sahip yeni bir derleme sunucusu (Ryzen 9 3900, 128GB RAM, NMVe) tahsis edildi ve Chromium'u

October 29, 2020

Linux: Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları-2

“Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları” yazı dizimizin ikincisiyle yine buradayız.(İlk yazı burada)

1. ” wget ” komutu

wget komutu, internetten dosya indirmenizi sağlar. wget yazıp ardından indirme bağlantısını eklediğinizde, indirmeyi başlatır.

wget [URL]

kill komutu, yanıt vermeyen bir programı, uygulamaya çalışmayı durdurması talimatını veren bir sinyal göndererek manuel olarak sonlandırır. Gönderebileceğiniz tüm sinyalleri, kill -l komutunu çalıştırarak görebilirsiniz. 

kill

2. ” clear ” komutu

clear komutu, terminaldeki tüm dağınıklığı(yazılı her şeyi) ortadan kaldırarak, daha yeni başlatılmış gibi görünmesini sağlar, terminal ekranını temizler.

clear

3. ” top ” komutu

top komutu, sistemdeki tüm çalışan işlemleri listelemek için kullanılır.

top

4. ” head ” komutu

head komutu, bir dosyadaki ilk N sayıdaki veriyi gösterir. Hiçbir seçenek belirtilmezse, bu komut bir dosyadaki ilk on (10) satırı yazdıracaktır.

exit

5. ” tail ” komutu

tail komutu, head komutunun tam tersidir. Bir dosyadaki son N sayıdaki satırı yazdırır. Herhangi bir seçenek belirtilmezse, varsayılan olarak son on (10) satırı yazdıracaktır.

tail

6. ” rm ” komutu

rm komutu, dosya sisteminden dosyaları, klasörleri, sembolik bağları vb. silmek için kullanılır. Ancak rm komutu tek başına dizinleri kaldıramaz. Bunu yapmak için, ‘-r’ seçeneğini kullanmanız gerekir.

rm

7. ” rmdir ” komutu

rmdir komutu, sistemden boş bir dizini siler.

rmdir

8. ” mv ” komutu

mv komutunun iki ana işlevi vardır:

  • Dosyaları ve dizinleri yeniden adlandırma
  • Bir dosyayı bir konumdan diğerine taşıma
mv

9. ” exit ” komutu

exit komutu, aktif olarak çalışmakta olan kabuktan çıkmak için kullanılır. Terminal penceresini kapatmak için de kullanılabilir.

exit

İki yazı halinde listelediğimiz bu komutlar(ilk yazı burada), sisteminizdeki çeşitli görevleri yönetmenize ve yürütmenize yardımcı olacak 20 temel komuttur. Komutlarla ilgili herhangi bir sorun yaşamanız durumunda, help seçeneğini kullanın veya man komutuyla kullanım kılavuzuna bakın.

October 28, 2020

Linux: Komut Satırı(Uçbirim, Terminal) Öcü Değildir!

Komut satırı, Uçbirim veya Terminal, çoğu aceminin Linux sistemlerini kullanırken tereddüt yaşamasına neden olan bir özelliktir. Çeşitli görevleri yerine getirmek için bir dizi komutta ustalaşmak zorunda olmayı hayal etmek, yeni başlayan bir kullanıcıda ister istemez bir fobi oluşturur. Ancak, durum böyle değildir, OLMAMALIDIR!

Linux’tan en iyi şekilde yararlanmak için komutlarda ustalaşmanız gereken günler çoktan geride kaldı. Yıllarca süren geliştirme ve iyileştirmelerden sonra, artık Terminal’de bir komut yazmakla aynı görevleri gerçekleştirebilen birçok GUI uygulamalarımız mevcut.

Buna ek olarak, KDE, Gnome gibi güçlü ve işlevsel masaüstü ortamlarının kullanımı, genel kullanıcı deneyimini daha da basite indirgedi. Ancak bu, yine de bazı temel komutları öğrenmeniz gerekmeyeceği anlamına gelmiyor. Hatta zamanla, işlemlerin daha hızlı yürütülmesi nedeniyle komut satırını GUI’den daha fazla sevmeye başlamanız bile büyük bir olasılıktır.

Sonuç olarak, komut satırı ve komutlar Linux’un en güçlü yanlarından biridir demek hiç teyanlış olmayacaktır.Ondan korkmak yerine onu sevmeye çalışmak ve ona alışmak, ileride elinizi çok güçlendirecektir. Bundan emin olabilirsiniz.

Bu konuyla alakalı Linux: Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları makalemizin birinci bölümü size büyük kolaylık sağlayacaktır.

October 23, 2020

Linux: Ubuntu 20.10 Groovy Gorilla’ya İlk Bakışta Göze Çarpan 10 Yeni Özellik

Dün resmi duyurusu yaypılan Ubuntu 20.10 Groovy Gorilla için bizde bu yazı ile buradan bir duyuru yapmıştık.Bu yazıda ise, büyük küçük demeden ilk aşamada göze çarpan yenilikleri derledik.

Birlikte bakalım…

1. Mesaj tepsisindeki takvim etkinlikleri

Bugün tarihli olan tüm görevleri ve etkinlikleri (doğum günleri, toplantılar, hatırlatıcılar) görmek ister misiniz? İşte mesaj tepsisinde.

Bu özelliği kullanmak için, Ubuntu’ya önceden yüklenmiş olarak gelen GNOME takvim uygulamasına bazı etkinlikler eklemiş olmanız gerekir.

GNOME takviminde etkinlikleri, hatırlatıcıları illa ki manuel olarak oluşturmanız gerekmez. Ayarlardan çevrimiçi hesapları eklerseniz, Google, Microsoft veya Nextcloud takvimlerinizi hiçbir çaba harcamadan senkronize edebilirsiniz.

2. Pil yüzdesi göstergesi

Çığır açan bir şey değil! Ancak, sadece pil yüzdesini üst panelde görüntülemek için GNOME Tweaks kurmanıza gerek yok, bu seçenek artık Güç ayarlarında mevcut.

3. QR Code ile WiFi paylaşımı

Ubuntu 20.10’da WiFi erişim noktasını bir şifre ile paylaşmak yerine, artık mobil cihazlardan erişilebilen ve erişim noktasına bağlanabilen bir QR kodu oluşturabilirsiniz.

4.  Mikrofon sessiz göstergesi

Küçük ama kullanışlı. Sesli/görüntülü arama sırasında veya ses kaydı yaparken mikrofonunuzun sesi kapatılırsa, artık üst panelde sessiz bir mikrofon simgesi görebilirsiniz.

5. Panelin sağındaki “Kapatma” menüsünde yeniden başlatma seçeneği

Yine, küçük bir değişiklik olsa da, Ubuntu’yu artık daha az fare tıklamasıyla yeniden başlatabileceksiniz.

6. Geliştirilmiş parmak izi oturum açma desteği

Parmak izi okuyuculu yeni bir dizüstü bilgisayarınız varsa, şanslısınız. Çünkü Ubuntu 20.10, parmak iziyle oturum açmak için daha iyi destek sunacak.

7. Uygulama yeniden sıralama ve düzenleme

Uygulamaları gruplamak için menüdeki uygulamaları zaten sürükleyip bırakabilirdiniz. Simgeleri artık uygulama grubunda tercihinize göre konumlandırabileceğiniz için, bu da bir miktar geliştirilmiş.

Ayrıca, uygulama grubu yalnızca aynı anda sadece bazı simgeleri gösterecektir. Ek simgeler ise sonraki sayfada görüntülenir.

8. Raspberry Pi 4 desteği

Ubuntu nihayet resmi olarak Raspberry Pi desteğine kavuştu. En az 4 GB RAM ile bir Raspberry Pi 4 üzerinde Ubuntu 20.10 arm64 imajını kullanabilirsiniz. Mikro SD kartın boyutu en az 16 GB olmalıdır.

9. Çekirdek 5.8 ile birkilte gelen USB 4 (Thunderbolt bağlantı noktası 3) desteği ve daha fazla kapsamlı değişiklikler

Ubuntu 20.10, 5.8 numaralı Linux çekirdek sürümü ile geliyor  ve çeşitli donanım desteği geliştirmeleri içeriyor. USB 4 (Thunderbolt port 3) desteği, daha iyi WiFi bağlantı kalitesi için Airtime Queue, diğer birçok değişikliğin yanı sıra Intel 11. jenereasyon (Ice Lake) ve 12. jenereasyon (Tiger Lake) grafik desteği…

Ayrıca yüksek hassasiyetli dokunmatik yüzey kaydırması da sunulan yeniliklerden.

10. Yenilenmiş ekran görüntüsü aracı

Ubuntu için çok sayıda ekran görüntüsü aracı mevcuttur. Flameshot gibi araçlar özellik bakımından zengindir ancak basitlikte hiçbir şey varsayılan GNOME ekran görüntüsü aracını geçemez.

GNOME ekran görüntüsü aracı yenilendi ve şimdi yeni ve daha temiz bir görünüme sahip, ancak göründiğü kadarıyla eklenmiş yeni bir özellik yok.

Kullandıkça diğer geliştirmeler/yenilikler kullanıcı tarafından keşfedilecektir.

October 22, 2020

Ubuntu 20.10 “Groovy Gorilla” Kararlı Sürümü Çıktı

Ubuntu 20.10 kararlı sürümü çıktı. Kod adı "Groovy Gorilla" olan bu sürüm, 9 ay boyunca uygulamalar, hata düzeltmeleri ve kritik güvenlik yamaları konusunda desteklenecek.Ubuntu’nun bu sürümünde ilk kez Raspberry Pi 4 (4GB + 8GB modelleri) masaüstü desteği geliyor.   Ubuntu 20.10’daki Bazı Özellikler: GNOME 3.38 Linux Kernel 5.8 Yükleyicide Active Directory desteği

Linux Haber: Ubuntu 20.10 “Groovy Gorilla” İndirime Sunuldu(Link İçeride)

Resmi sürüm duyurusu Ubuntu posta listesine henüz gönderilmemiş olsa da, Ubuntu 20.10 masaüstü .iso görüntüleri sürüm sunucusunda, sizin (ve diğer herkesin) indirmesi için hazır durumda.

Ubuntu 20.10 “Groovy Gorilla”, kısa vadeli destekli bir sürümdür ve 9 aylık güvenlik güncellemeleri, kritik düzeltmeler ve belirli yazılım güncellemeleriyle birlikte geliyor.

Ubuntu 20.10, Linux 5.8 çekirdeğini ve GNOME 3.38 sürümünü içerirken, yeni duvar kağıtları, yükleyicide Active Directory entegrasyonu (kurumsal kullanıcılar için) ve güncellenmiş yazılım, araç ve kitaplıklardan oluşan bir dizi yenilik/güncelleme içeriyor.

Ayrıca bu sürüm, Raspberry Pi 4 (4GB + 8GB modeller) için masaüstü desteği sunan ilk Ubuntu sürümüdür.

Ubuntu 20.10 “Groovy Gorilla” indirmek için bu bağlantıdan yararlanabilirsiniz.

1Password Nedir? Nasıl Kurulur?

1Password, AgileBits Inc tarafından geliştirilen bir şifre yöneticisidir. Kullanıcılara çeşitli şifreleri, yazılım lisanslarını ve diğer hassas bilgileri PBKDF2 korumalı ana şifre ile kilitlenmiş sanal bir kasada saklayacakları bir yer sağlar. 1Password’ün Linux uygulaması Rust ile yazılmış ve uçtan uca şifreleme için halka kripto kitaplığından yararlanır. 1Password Beta sürümüyle

October 21, 2020

Microsoft Edge Kurulumu Nasıl Yapılır?

Microsoft Edge, web'i daha hızlı, daha güvenli ve daha kolay hale getirmek için minimal bir tasarımı sofistike teknolojiyle birleştiren, Chromium tabanlı bir tarayıcıdır. [update title="Neden Chromium Tabanlı Web Tarayıcısı?" icon="info-circle"]Microsoft’un bu değişikliği yapmasının en önemli nedeni web uyumluluğunu ve kullanıcı deneyimini geliştirmek/iyileştirmek. Bunun

October 20, 2020

Orta Dünya Haritası (Türkçe)

1980’de Christopher Tolkien (J.R.R. Tolkien’in oğlu) tarafından yeniden çizilmiştir.

The 1980 Christopher Tolkien Middle-earth map.

October 18, 2020

Linux: Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları-1

Linux Terminal komutları, özellikle de yeni başlayanlar için kullanımının karmaşık olduğu izlenimini verebilir, ancak öğrenirken ne kadar kolay, güçlü ve etkili olduklarını anlarsınız. İşlemlerin, Terminale komutlar yazarak nasıl hızlı bir şekilde yürütülebileceğini görürsünüz.

1. ” ls ” komutu

ls (dosya listeleme) komutu, dizin yolunda bulunan dosya ve klasörleri listeler. Herhangi bir yol belirtilmeden tek başına çalıştırıldığında, mevcut çalışma dizininin içeriğini gösterecektir. Bu komut, ayrıntılı bir çıktı sağlamak için çeşitli argümanlarla kullanılabilir. ls –help komutunu çalıştırarak bu argümanları görebilirsiniz.

[kesim@archlinux ~]$ ls
Belgeler   Genel     Müzik     Videolar  Şablonlar
Downloads  Masaüstü  Resimler  text
[kesim@archlinux ~]$ 

2. ” pwd ” Komutu

pwd (çalışma dizini yazdırma) komutu, geçerli çalışma dizini yolunu gösterir.

[kesim@archlinux ~]$ pwd
/home/kesim
[kesim@archlinux ~]$ 

pwd yalnızca iki bağımsız değişkeni destekler: -L ve -P.

pwd -L: Sembolik yolu gösterir.

pwd -P: Gerçek yolu gösterir

(Bu iki bağımsız değişken L ve P büyük harf olarak kullanılır.)

Bu bağımsız değişkenlerden herhangi biri olmadan yürütüldüğünde, pwd gerçek yolu yazdıracaktır.

3. ” cd ” komutu

cd (dizin değiştirme) komutu, dizinler arasında gezinmek için kullanılır. Herhangi bir dizine gitmek için tek yapmanız gereken, cd komutuyla birlikte o dizini çalıştırmaktır.

[kesim@archlinux ~]$ cd /etc
[kesim@archlinux etc]$ 

Tek başına çalıştırıldığında, cd komutu ana dizine düşecektir.

[kesim@archlinux ~]$ cd
[kesim@archlinux ~]$ 

Aşağıda, cd komutuyla kullanabileceğiniz bazı seçenekleri bulabilirsiniz::

cd / : Bu komut sizi kök dizine götürür.
cd .. : Bu komut sizi mevcut dizinin üst dizinine götürür.
cd ~ : Bu komut, benzer şekilde çalışır ve sizi ana dizine götürür.

4. ” man ” komutu.

man komutu, komutun kullanıcı kılavuzunu doğrudan terminalde gösterir ve komut hakkında ayrıntılı bilgi yazdırır. Örneğin ls komutu için man ls komutu verilebilir.

5. ” mkdir ” komutu

mkdir komutu, yeni bir dizin oluşturmak için kullanılır.

[kesim@archlinux ~]$ mkdir ~/Belgeler/text
[kesim@archlinux ~]$ 

Herhangi bir hedef belirtilmediyse, yeni dizin mevcut çalışma dizininde oluşturulacaktır.

[kesim@archlinux ~]$ mkdir text
[kesim@archlinux ~]$

mkdir komutu, oluşturulan dizinlerde kullanıcı izinlerini ayarlamak için de kullanılır.

6. ” locate ” komutu

locate komutu, Linux sistemindeki dosyaları ada göre bulmak için kullanılır. Bul komutuna benzeyebilir ancak daha iyi ve daha hızlı çalışır. Bir arama başlatıldığında, dosya sisteminde o ismi arayacak olan find komutunun aksine, locate komutu veritabanına bakacaktır. Bu veritabanı, dosyanın bitlerini ve bölümlerini ve bunların yollarını içerir.

[kesim@archlinux ~]$ locate text
/boot/grub/i386-pc/gettext.mod
/boot/grub/i386-pc/mda_text.mod
/boot/grub/i386-pc/vga_text.mod
/home/kesim/text

7. ” echo” komutu

echo komutu, argüman olarak iletilen metni yazdırmak için kullanılır.

[kesim@archlinux ~]$ echo "Hello Linux!"
Hello Linux!
[kesim@archlinux ~]$ 

Esas olarak kabuk komut dosyası oluşturma ve toplu dosya işlemede kullanılır. Çıktıyı uçbirime yazdırır, ancak >> “ bağımsız değişkeniyle birlikte kullanıldığında çıktıyı bir dosyaya yazdırabilir.

8. ” history ” komutu

history komutu, daha önce kullanıcı tarafından yürütülen tüm komutları görüntüler.

[kesim@archlinux ~]$ history
    1  sudo grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg
    2  su
    3  sudo pacman -S gnome-tweak-tool
    4  gsettings set org.gnome.mutter experimental-features "['x11-randr-fractional-scaling']"
    5  xrandr --output eDP1 --scale 1.25x1.25
    6  sudo nautilus
    7  sudo nautilus

9. ” ping ” komutu

ping komutu, ana bilgisayar ile bir sunucu arasındaki bağlantı durumunu kontrol eder. Bir IP adresi veya URL girişi alır.

[kesim@archlinux ~]$ ping google.com
PING google.com (172.217.169.174) 56(84) bayt veri.
64 bayt, sof02s33-in-f14.1e100.net (172.217.169.174)'den: icmp_seq=1 ttl=118 zaman=64.4 ms

10. ” sudo ” komutu

sudo komutu, yönetici ayrıcalıkları gerektiren bir görevin gerçekleştirilmesini sağlar. 

October 15, 2020

İrdelemeler: Kablosuz, Işıklı Mini Q Klavye

ASUS TransformerBook T300Chi bilgisayarımın klavyesi sıkıntı yaratınca, klavye arayışına girdim.Büyük olmayan, yer kaplamayan, taşıması kolay… Falan filan!

Araştırma yaparken, bu mini klavyeler gözüme takıldı.Neden olmasın, işe yaramasa bile acınacak bir para değil diye düşündüm ve aldım bir tane.Bir kaç günlük kullanım tecrübemi aşağıya sıraladım.Sıralama yaparken her hangi bir sıralama gözetmedim, aklıma geleni sıraya koydum, bilesiniz.

*Ürünün herhangi bir markası yok, “Kablosuz, Işıklı, Mini Q Klavye” olarak geçiyor.Kutusunun üzerinde de aynı şekilde bu ibare mevcut.

*Piyasada bu klavyeden çok sayıda ve çok farklı fiyat aralığında bulunabiliyor. Ancak neredeyse yüzde 99’u Türkçe karakter barındırmıyor.Benim aldığım modelde var. Da… Türkçe karakterlerin yeri standart bir Q klavyedeki gibi değil.Bu nedenle de alışmak gerekiyor.

Türkçe karakterlerin yeri klavyenin sağında ve hepsi bir arada, alışmak gerekecek.

*Ayriyeten bazı tuşların da yerleşimi farklı, bunun çözümü de *alışma”.

*Klavye sert plastik malzemeden yapılmış, elde sağlam bir hissiyat veriyor.

*Tablet bilgisayarımın ekranının önünde güzel duruyor.

*Tuşlar yumuşak, ancak basımı oldukça sert.Yazarken tıkır tıkır ses çıkarıyor.Oldukça küçük olan tuşlar, eski klavyeli telefonların klavyelerinden hallice.

*Herkesin alışkanlıkları farklı olabilir elbette…Ben, iki elimin işaret parmaklarıyla seri yazabiliyorum.(Bu yazıyı da deneme amaçlı bu klavyeyle yazıyorum) Lakin uzun yazılarda yorucu olabileceğini düşünüyorum.Bundan başka, benim parmaklarım da pek ince sayılmaz ama, kalın parmaklılar için de yazmak bir miktar sıkıntılı olabilir.

*Işıklandırma hoş ve karanlık ortamda faydalı.Çeşitli renkler arasında geçiş yapabiliyor.Sabit olarak ta ayarlanabiliyordur belki, henüz tam öğrenemedim.Bir de, kullanımda olmadığında sönüyor, herhangi bir tuş aktif edildiğinde yanıyor.

  

  

*Klavyenin tasarımı oyun konsolunu andırıyor.Öyle küçük ki, gerçekten “bir avuç”! Nano alıcısı da tıpkı kendisi gibi.

*Klavyenin dahili şarjlı pili mevcut; her yerde bulunabilecek türden. Kutudan çıkan micro USB kablosu ve klavyenin üzerindeki micro USB girişi sayesinde USB üzerinden şarj edilebiliyor.Bunun haricinde bir adet kalem pil yuvası mevcut ki kalem pille de çalışabiliyor.

  

*Klavyenin üzerinde bulunan her türlü multimedya, yönlendirme vs. vs. tuşları zengin bir görünüm sağlıyor. Ve de hepsi tam fonksiyonlu çalışıyor!

*Klavyenin sağ üst köşesinde açma/kapama tuşu mevcut, kullanmadığınız zaman kapatabiliyorsunuz.

*Kutudan klavyenin kendis(içinde pili ile birlikte), bir adet nano alıcı, bir adet USB kablosu ve İngilizce basit bir kullanım kılavuzu çıkıyor.

*Ürünün herhangi bir garantisi/belgesi falan yok.(Tıpkı bu tarz ürünlerde olduğu gibi.)

Sonuç

Ben klavyeyi 11.10.2020 itibariyle 48.80TL’ye aldım.Bütün bu saydığım özellikleriyle parasını sonuna kadar hak ettiğini düşünüyorum.

Yazıyı bu klavyede tamamlamayı başardım.Normal bir klavye kadar rahat olmasa da bir zaman sonra alışınca yazım çok ta sıkıntılı olmuyor.Yine de daha uzun yazılarda normal klavye tercih edilmesi özellikle omuz sağlığı ve konfor açısından yararlı olacaktır.

October 12, 2020

Linux Kernel 5.9 Sürümü Yayınlandı

Linux Kernel 5.9, sonbahar kernel güncellemesi olarak çıktı. Bu sürümde birçok yenilik ve geliştirilen özellikler bulunuyor. Yapılan değişikliklerden bazıları: Radeon RX 6000 "RDNA 2" grafik kartları, Intel Rocket Lake grafikleri, IBM'in POWER10 CPU geliştirme üzerine ilk çalışması, çeşitli depolama iyileştirmeleri ve çok daha fazlası... Linux Kernel 5.9 Sürümündeki

Feeds