January 26, 2023

Snapd, Flatpak, AppImage… Aralarındaki Farklar ve Hangisi Sizin Kullanımınız İçin Daha Uygun?

Linux’ta Uygulamaları Snap, Flatpak ve AppImage olmak üzere üç farklı yoldan  dağıtımınıza yükleyebilirsiniz. Bu yazımızda, bunlardan hangisinin sizin kullanımınıza daha uygun olduğuna bakıyoruz.

Snapd, Flatpak, AppImage gibi paket yönetim sistemlerini duymuşsunuzdur. Bu üçü Linux üzerinde yazılım kurulumu görevini yerine getirirler ve elbette karşılaştırılırlar. Üçü de dağıtımdan bağımsız paket yöneticileridir. Yani çalıştırdığınız dağıtım ne olursa olsun, herhangi bir Linux sisteminde kullanılabilirler.

Paket yöneticileri, geliştiricilerin Linux sistemlerindeki uygulamaları paketlemesini, dağıtmasını, yüklemesini ve bakımını yapmasını sağlar. Dağıtımdan bağımsız paket yöneticileri ise, bir Linux platformuna bağlı olan “.deb” ve “.rpm” gibi geleneksel paket yöneticilerinden farklıdır.

Dağıtımdan Bağımsız Paket Yönetim Sistemleri ve Geleneksel Paket Yöneticileri

Dağıtımdan bağımsız paket yönetitim sistemleri, geleneksel paket yöneticilerinden farklı olarak, uygulamaları tek bir paket halinde yüklemek ve çalıştırmak için gerekli tüm bağımlılıkları bir araya getirir. Bu nedenle, bu ağıtımdan bağımsız paket yönetim sistemleri tarafından sunulan herhangi bir yazılım, kendisini destekleyen herhangi bir Linux sisteminde çalışır.

Geleneksel paket yöneticileri, belirli bir platform için oluşturulmuş uygulamaları barındırır ve kullanıcıların(veya paket yöneticisinin kendisinin) paketin sistem üzerinde çalışması için gerekli bağımlılıkları da ayrıca yüklemeleri gerekir. Bu, geleneksel paket yöneticileri için önemli bir dezavantaj olarak görülebilir.

Aancak dağıtım bağımlı paket yöneticileri için dikkat edilmesi gereken bir husus vardır.

Bir geliştirici, çalışmalarını dağıtmak için dağıtımdan bağımsız paket yöneticilerini kullandığında, bağımlılıkların en son güvenlik yamalarıyla birlikte güncel olmasını sağlamaktan tam olarak sorumludur. Aksi taktirde, paket, sistem için bir güvenlik tehdidi oluşturur. İşte bunun için, geleneksel yazılım paketleri, geliştiricileri tarafından korunur ve bu geliştiriciler bağımlılıkların en son güvenlik güncellemeleriyle birlikte yüklenmesini sağlar.

Snap, Flatpak, AppImage

1. Snapd

Snapd, Canonical tarafından geliştirilen ve ilk olarak 2014 yılında piyasaya sürülen, dağıtımdan bağımsız bir paket yönetim sistemidir.

Bu paket yönetim sisteminin geliştirilmesinin arkasındaki temel amaç, yazılım paketlerinin çok çeşitli cihazlarda çalışabilmesi için tek bir birleşik sistem oluşturmaktı.

Snapd ayrıca, kullanıcıların yazılım paketlerini bulabileceği ve yükleyebileceği bir çevrimiçi uygulama mağazası olan Snapcraft‘ı da sunmaktadır. Kullanıcıların mevcut tüm paketleri bulabileceği büyük bir havuz oluşturur. Snapcraft, Canonical ekibi tarafından kontrol edilip korunur.

Snapcraft, uygulamanın kullanıcıları dışında uygulama geliştiricilerine de Snap paketleri yayınlama konusunda yönergeler sağlar. Ek olarak, Snapcraft hem açık hem de kapalı kaynak yazılımlarla birlikte gelir.

2. Flatpak

Snapd gibi Flatpak da Linux sistemlerinde genel uygulama dağıtımını ve kullanımını basitleştirmeyi amaçlayan, dağıtımdan bağımsız bir başka paket yönetim sistemidir.

Flatpak 2015 yılında Red Hat, Endless Computers ve Collabora tarafından LGPL lisansıyla resmi olarak piyasaya sürüldü.

Snapd uygulamasının Snapcraft mağazası gibi, Flatpak da kullanıcıların tüm Flatpak paketlerini bulabileceği ve kurabileceği Flathub uygulama mağazasına sahiptir.

Yazılım paketlerini yüklemek ve güncellemek için, Canonical tarafından kontrol edilen tek bir depo olan Snap’in aksine, Flatpak çoklu depo kullanımını destekler.

3. AppImage

AppImage, 2004 yılında ilk kez Kik adıyla yayınlanan, bir başka yaygın dağıtımdan bağımsız paket yönetim sistemidir.

Taşınabilir bir paket sistemi olarak kabul edilen “Bir uygulama-bir dosya” kavramını izler. Bu da tek bir uygulama ve uygulamanın çalışması için gereken her şeyi içeren düzenli bir bağımsız dosya demektir. Uygulamayı çalıştırmak için kullanıcının yalnızca çalıştırılabilir hale getirmesi ve çalıştırmak için üzerine çift tıklaması yeterlidir.

Kullanıcılar paketleri AppImage web sitesinde bulabilirler. Burada dikkat edilmesi gereken diğer bir özellik, Snapd ve Flatpak’tan farklı olarak, paket güncellemelerini yüklemek için bir havuz kullanmamasıdır. Bunun yerine, AppImage paketi güncelleştirmelerin nasıl yükleneceği hakkında ek bilgilerle birlikte gelir. Bu güncelleme bilgileri olmayan paketler AppImageUpdate gibi bir araçla güncellenebilir.

İzinler

Çoğu yazılımın sorunsuz çalışması için farklı sistem özelliklerine erişmesi gerekir. Bu paket yönetim biçimlerinden bazıları, kullanıcılara bu izinleri denetlemek için basit bir yol sunar.

Snapd, kullanıcı tarafından denetlenen izinler için hem grafik hem de komut satırı arabirimi sağlar. Snapd uygulama izinlerini yönetmek için Ubuntu Yazılım Merkezi’ni kullanabilirsiniz.

Flatpak ta kullanıcılara bir izin kontrol arabirimi sağlar. Flatpak uygulama izinlerini grafik olarak yönetmek için GNOME Yazılım Merkezi’ni kullanabilirsiniz.

AppImage kullanıcı izin kontrolleri sunmamaktadır. Ancak, geliştiriciler bu özelliğin gelecekte uygulanabileceği konusunda ışık yakmışlardır.

Uygulama Taşınabilirliği

Bir AppImage yazılımı, Windows sistemindeki çalıştırılabilir ‘.exe’ dosyasına benzer. Çalışması için gereken her şeyi içerir. Uygulamayı çalıştırmak için kullanıcının yalnızca çalıştırılabilir yapması ve başlatmak için üzerine çift tıklaması yeterlidir.

Snapd ve Flatpak’ta durum böyle değildir. Ancak, yazılımın kendisi ve bağımlılıkları paketlenerek taşınabilir hale getirilebilir. Tüm bu süreç AppImage kadar kolay değildir ve birden fazla Terminal komutunun çalıştırılmasını gerektirir.

Bitirirken…

Dağıtımdan bağımsız üç paket yönetim sisteminin her birinin avantaj ve dezavantajları vardır elbette ve sistemlerdeki yazılımların keyfini çıkarabildiğiniz sürece belirli bir paket yönetim sistemine bağlı kalmanız da gerekmez.

January 25, 2023

Linux Hakkındaki Bazı Efsaneler ve Yanlış Bilinen Gerçekler

Linux’a yeni başlıyor, başlamış veya bir süredir kullanıyor olabilirsiniz. Belki de Linux’u daha yeni duydunuz ya da yeni duyuyor bile olabilirsiniz. Ne olursa olsun, onunla ilgili bazı gerçek olmayan bilgilere veya yanlış bilinenlere, diğer bir deyişle “Linux’la ilgili efsanelere” rastlamış olma ihtimaliniz oldukça yüksektir. Bu duyduğunuz efsanelerden bazıları, nihayetinde sizi Linux kullanmaktan ve ondan en iyi şekilde yararlanmaktan caydırabilir.

Bu yazı, Linux işletim sistemleri hakkında ortalıkta dolaşan bazı efsanelere değiniyor ve onları çürütmeyi amaçlıyor.

“Linux’un Kullanımı Zordur”

Linux özellikle yeni başlayanlar için korkutucu bir işletim sistemi olarak algılanıyor. İşletim sistemini çalıştırmanın standart yolu olan komut satırıyla çalışmak için gereken yüksek beceri düzeyi göz önüne alındığında çok da yanlış sayılmaz.

Bununla birlikte, yıllar geçtikçe açık kaynak topluluğu, kullanıcı deneyimini geliştirme ve ortalama bilgisayar kullanıcısını veya öğrencisini bile dikkate alma çabalarını sürekli artırıyor ve bu da “GNU/Linux’un kullanımı zordur.” algısının gerçekliğini sarsıyor.

Günümüzde çoğu modern Linux dağıtımı, kullanıcı etkileşimini ve deneyimini geliştirmek için pencereler, menüler, simgeler, paneller ve parçacıklar gibi grafik özellikler yoluyla bir GUI (Grafik Kullanıcı Arayüzü) sağlar.

Mesela Zorin OS Windows’a çok benzerken, Ubuntu, Fedora, Elementary ve Linux Mint gibi diğerleri, Linux’a geçiş yapan yeni başlayanlar için önerilir. Kullanıcıların sistemde gezinmelerine yardımcı olmak için basit ve sezgisel bir kullanıcı arabirimi sunarlar.

Bu dağıtımların GUI sürümleri, örnek bir kullanıcı deneyimi ve kullanıcıların web’de gezinme, kelime işleme, video düzenleme, oyun oynama ve yazılım geliştirme gibi günlük görevleri Windows veya Mac’te yaptıklarıyla aynı şekilde üstlenmelerine olanak tanır.

“Linux Güvenlidir”

Windows güvenlik açıkları, her zaman GNU/Linux gibi diğer alternatiflerin güvenli ve kusursuz olduğu fikrini doğurmuştur. Gerçek şu ki, savunmasız işletim sistemi sadece Windows değildir. Herhangi bir işletim sisteminin güvenliği büyük ölçüde kullanıcının onu nasıl kullandığına ve nasıl koruma konusunda nasıl önlemler aldığına bağlıdır.

Elbette Linux da güvenlik konusunda kendi payına düşeni alır. Örneğin, güvenlik yamalarını uygulamamak ve uygulamaları güncel tutmamak bilgisayar korsanlarının bir Linux sistemine sızma yollarından biridir. Diğer güvenlik açıkları arasında zayıf parolaların kullanılması ve sistemin güvenliğini tehlikeye atabilecek her türlü saldırılar yer alır.

Unutmayın! “Güvenli bilgisayar, çalıştırılmayan bilgisayardır”.

“Linux Yalnızca Komut Satırından Çalışır”

Linux denilince çoğu kullanıcının aklına terminal ekranı gelir. Bu nedenle çoğu kullanıcı, Linux’ta tüm işlerin Komut Satırı Arayüzü (CLI) kullanmayı gerektirdiğini varsayar. CLI veya terminal, sistem yönetimi görevlerini yerine getirmek için kritik öneme sahip olsa da, bir Linux sistemi kullanmanın tek yolu değildir.

Modern Linux dağıtımlarının kullanımı, kullanıcıların sistemin çeşitli bileşenleriyle etkileşime girmesine izin veren bir Grafik Arayüz(GUI) sundukları için çok daha kolaydır. Bu modern dağıtımlar, kullanıcıların memnuniyetine ve tercihine göre düzenleyip kullanabilecekleri masaüstü ortamlarıyla birlikte gelir.

“Linux Uzman Kullanıcılar İçindir”

Nedense Linux’un öğrenilmesi ve kullanılması zor bir işletim sistemi olduğu fikri, Linux’un yalnızca “uzman kullanıcılar” için uygun olduğu yanılgısını doğurmuştur.

İlk Linux tabanlı işletim sistemleri, çok az arabirimle veya hiç arabirim olmadan tonlarca CLI kullanımına sahip olduğundan, bu efsaneyi çürütmek halâ kolay değildir. Ancak yıllar geçtikçe, Linux, en acemi kullanıcıları bile heveslendirecek kadar basit, sorunsuz bir kullanıcı deneyimi ortaya koymuştur.

Günümüzde Linux oyuncular, grafik tasarımcılar, geliştiriciler, sanatçılar, bilim adamları, araştırmacılar ve ortalama masaüstü kullanıcıları gibi hemen hemen herkes tarafından kullanılabilir duruma gelmiştir.

“Linux Kısıtlayıcıdır”

Linux genellikle zorlukla ilişkilendirildiğinden, çoğu kullanıcı dağıtımın kısıtlayıcı olduğunu varsayar. Halbuki Linux, işletim sistemini gereksinimlerinize veya beğeninize göre özelleştirmenize izin verdiğinden, durum bunun tam tersidir.

Tek yapmanız gereken, Linux’un açık kaynaklı bir işletim sistemi olduğunu ve herkesin onu tercihlerine uyacak şekilde  değiştirebileceğini aklınızdan çıkarmamaktır.

“Linux Yalnızca Sunucular İçindir”

Linux dağıtımları, sunucu tabanlı çalışmalar için harikadır ve çoğu dağıtım, işletim sistemleriyle birlikte sunucu sürümleri de sağlar. İşte bu sunucu sürümleri, bir kısım insanların “Linux’un yalnızca sunucu tabanlı sistemler için uygun olduğuna” inanmasına yol açmıştır.

Gerçek şu ki, çoğu dağıtım hem sunucu hem de masaüstü sürümlerini içerecek şekilde geliştirilir. Masaüstü sürümleri, günlük kullanım için gerekli olan temel araçları sağlayan bir masaüstü ortamı veya kullanıcı arayüzü sağlar.

Yukarıdaki ifadeler Her dağıtım için uygun değildir. Zira Zorin, Elementary, Linux Lite ve Linux Mint gibi bazı dağıtımlar yalnızca masaüstü sürümleri olarak mevcuttur.

“Linux Temel Uygulamalardan Yoksundur”

Linux’un günlük kullanım için gerekli uygulamalardan yoksun olduğuna inanılmaktadır. Bununla birlikte, dağıtımların büyük çoğunluğu masaüstü severler ve yeni başlayanlar için bir GUI ve temel uygulamalar sunar ve bunun için çalışırlar.

Açık kaynak topluluğu, Windows tarafından sağlananlara alternatif olarak sayısız uygulama geliştirmiştir. Örneğin, LibreOffice, Microsoft Office için mükemmel bir alternatiftir.

Ayrıca TeamViewer, Skype, Oracle VirtualBox, VLC media player, Google Chrome tarayıcı ve Telegram gibi popüler uygulamalar artık Linux üzerinde çalışabiliyor.

Ayrıca, Wine kullanarak Windows uygulamalarını Linux üzerinde de çalıştırabilirsiniz.

“Linux Kelime İşlemeyi Beceremez”

Kelime işleme, herhangi bir işletim sisteminde önemli bir özelliktir. Kelime işleme uygulamaları, yazılı bilgileri kopyalamanıza, düzenlemenize ve kaydetmenize olanak tanır. En popüler kelime işlemci Microsoft’un kelime işlemcisidir.(Microsoft Office Word)

Microsoft Office’in eşdeğeri olan LibreOffice Writer dahil olmak üzere, Linux için pek çok kelime işleme uygulaması vardır. Diğer önemli ofis uygulamaları arasında Apache OpenOffice Writer, WPS Writer ve AbiWord bulunur.

“Linux Oyun Desteklemez”

Windows, oyun konusundaki mükemmel desteği su götürmez bir gerçektir. Ve Linux, oyun desteği açısından Windows ile (halihazırda) boy ölçüşemez.

Yine de Linux oyun konusunda boş durmuyor. Bir oyun platformu olan Steam sayesinde makul sayıda oyun sunuyor. Ayrıca geliştiriciler Linux oyun deneyimini geliştirmek için özel oyun dağıtımları geliştiriyorlar.

Bu oyun Linux dağıtımları arasında Drauger OS, Fedora Games spin, Ubuntu GamePack gibi dağıtımlar bulunur.

“Linux Ekosistemi Çok Dağınıktır”

Linux’u keşfetmeye başladığınızda, dağıtım olarak adlandırılan işletim sistemlerinin ne kadar çeşitli olduğunu anlarsınız. Bu tür bir çeşitlilik, işletim sisteminin farklı çekirdek sürümleri, dağıtımları ve yapılandırmalarından oluşan bir dünya yaratır. Bu tür bir çeşitlilikte çoğu kullanıcı, Linux ekosisteminin oldukça dağınık olduğu ve bunun da ortaya çıkan dağıtımlarda ve yapılandırmalarda karışıklıklara yol açacağını düşünür.

Böyle olmakla birlikte, çeşitli dağıtımlar arasındaki farklar, hepsi ortak tek bir çekirdeği paylaştığı için çok önemli sayılmaz, çünkü temel aynıdır. Bu nedenle, kullandığınız dağıtım ne olursa olsun, uygulamalar gayet iyi çalışacaktır.

Bitirirken…

Bu yazıda, Linux hakkında ortalıkta dolaşan, yanlış bir algı yaratarak Linux’un kullanıcılar tarafından benimsenmesinin ve kullanılmasının önünde büyük engel oluşturan bazı yaygın efsaneleri ve yanlış bilinenleri çürüttük ve gerçeklerin ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaya çalıştık.

Siz de Linux işletim sistemi hakkındaki gerçeklerin ortaya çıkarılmasına yardımcı olabilirsiniz!

January 14, 2023

FOSS Nedir? Ücretsiz Yazılımdan Ne Farkı Vardır?

FOSS nedir? FOSS’un ücretsiz yazılımdan farkı nedir? Linux bir FOSS mudur?

Bu makale, yukarıdaki sorulara cevaplar vererek Free and Open Source Software (FOSS)’u anlamanıza yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Linux işletim sisteminin çeşitli dağıtımlar sayesinde son birkaç on yılda yükselişi, Özgür ve Açık Kaynak Yazılımların popülaritesini artırdı.

Ne yazık ki, birçok yeni Linux kullanıcısı, FOSS’un tam olarak ne olduğu ve içerdiği her şey konusunda genellikle kafası karışmaktadır. Bunda utanılacak bir şey yok ve kafa karıştırıcı olabilir.

FOSS nedir?

Basit bir ifadeyle FOSS(Özgür ve Açık Kaynak Kodlu Yazılım (ÖAKK), kullanıcıların programı herhangi bir amaç için özgürce çalıştırmalarına izin vermekle kalmayıp, aynı zamanda programın koduna da erişmelerini sağlayan yazılım olarak sınıflandırılabilir.

FOSS ayrıca, kullanıcıların programı istedikleri gibi değiştirmelerine ve orijinal halinin veya değiştirilmiş halinin kopyalarını serbestçe dağıtmalarına da olanak tanır.

FOSS’un Tarihçesi

FOSS, konsept olarak 1950’lerden beri var. O zamanlar, şirketler donanım satın aldıklarında, satın alınan donanım üzerinde çalışan özel paket yazılımlar ücretsizdi. Bu nedenle, o zamanki standart uygulama, donanım müşterilerinin bu kodu uygun gördükleri şekilde değiştirmelerine izin vermekteydi. Bu dönemde donanımlar anormal derecede pahalı olduğu için, müşteriler de öncelikli olarak araştırmacılar ve akademisyenlerdi.

Terim, o zamanlar yazılım için kullanılanla tam olarak aynı değildi. Bunun yerine, genellikle kamu malı yazılım olarak anılırdı. Bugün FOSS ve kamu malı yazılımlar oldukça farklıdır.

FOSS ücretsizdir, ancak aynı zamanda lisanslıdır ve bu lisansta nasıl kullanılacağına ilişkin hüküm ve koşullar vardır. Kamu malı yazılımın lisansı yoktur ve kesinlikle hiçbir kısıtlama olmaksızın kullanılabilir, değiştirilebilir ve dağıtılabilir. Yazılım geliştiricisinin bu konuda hiçbir hakkı yoktur.

“Tescilli yazılım bir adaletsizliktir.” -Richard Stallman

1985 yılında Richard Stallman, Özgür Yazılım Hareketi‘ni(GNU) desteklemek için Özgür Yazılım Vakfı‘nı (FSF) kurdu. FSF’nin taahhüdü Özgür Yazılım’dı. Özgür Yazılım, kullanıcıların kullanmakta, değiştirmekte, incelemekte ve paylaşmakta özgür olduğu bir yazılımdır.

Bir yıl sonra, artık bildiğimiz şekliyle FOSS, bazı özgürlükleri temel alarak ortaya çıktı:

  • Programı herhangi bir amaç için kullanma özgürlüğü
  • Kaynak koduna erişim özgürlüğü
  • Programın nasıl çalıştığını öğrenme ve değiştirme özgürlüğü
  • Yeniden dağıtma özgürlüğü
  • Değiştirilmiş sürümlerin kopyalarını dağıtma özgürlüğü

“Tescilli yazılım bir adaletsizliktir.” Richard Stallman

Linux ve FOSS

Linux’un varsayılan olarak FOSS olduğunu varsayıyoruz. Yine de, Linus Torvalds 1991’de orijinal Linux çekirdeğini piyasaya sürdüğünde, açık kaynak altı yaşında olmasına rağmen, serbestçe değiştirilebilir kaynak kodu olarak yayınlandı, ancak özgür yazılım lisansı olmadığı için açık kaynak olarak kabul edilmedi.

Linux, bir yıl sonra Torvalds projeyi GNU GPL (Genel Kamu Lisansı) kapsamında yeniden lisanslayana kadar FOSS olarak kabul edilmedi.

Şu anda bile birçok Linux kullanıcısı, tüm Linux dağıtımlarının FOSS olmadığının farkında değil. Örneğin, Red Hat Enterprise Linux (RHEL) FOSS değildir. Red Hat çalışanları, RHEL’in ücretsiz dağıtımını kısıtlamak için katı ticari marka kuralları uygular. Ancak yine de RHEL, kaynak kodunu serbestçe sunar.

Bir Linux dağıtımının FOSS olup olmadığını belirleyen iyi bir kural, bunun için ödeme yapmanız gerekip gerekmediğidir. Parasını ödediyseniz, muhtemelen FOSS değildir.

Linus Torvalds, Linux’u oluşturduktan bir yıl sonra, 1992’de açık kaynak haline getirdi.

FOSS ve Ücretsiz Yazılım Arasındaki Fark

Kullanıcılar genellikle FOSS’u ücretsiz yazılımla da karıştırır. Durum böyle değil. Ücretsiz yazılım, yalnızca ücretsiz olarak kullanabileceğiniz bir yazılımdır. Aksi belirtilmedikçe, ücretsiz yazılımın değiştirilmesi, geliştirilmesi veya yeniden dağıtılması, söz konusu yazılımın yazarının açık izni olmaksızın gerçekleştirilemez.

Skype ve Adobe Acrobat ücretsiz yazılımlara iki örnektir. Bunları ücretsiz olarak kullanabilirsiniz, ancak kaynak kodunu asla görmez veya değiştirmezsiniz.

Oysa FOSS’ta, yukarıda belirtildiği gibi, kaynak kodu ücretsiz olarak mevcuttur ve yazılımın kullanımı yalnızca ücretsiz olmakla kalmaz, aynı zamanda kullanıcılar kaynak kodunu değiştirebilir ve uygun gördükleri şekilde yeniden dağıtabilirler.

Bitirirken…

FOSS, şimdiki şekliyle, 1950’lerdeki emekleme döneminden çok uzak. Son birkaç on yılda Linux’un ortaya çıkışı ve popülaritesi, şüphesiz onun olgunluğuna yardımcı oldu. Gerçekten de, FOSS ve Linux çok iç içe geçmiş durumda.

Bir zamanlar FOSS’a karşı o kadar düşmanca davranan Microsoft bile FOSS’u benimsedi.

January 13, 2023

Debian 11 Bullseye’ye VMware Workstation Player 17 nasıl kurulur?

Evet, bugünkü konumuz bu: Debian 11 Bullseye’ye VMware Workstation Player 17 nasıl kurulur? Bu konuyu aktarırken, bu kurulumun yalnızca Debian 11 ile ilgili olmadığını, aynı reçetenin Debian GNU/Linux tabanlı Ubuntu ve Ubuntu türevleriyle de geçerli olduğunu belirtelim. Öncelikle VMware Workstation Player 17 kurulum dosyasını indirmemiz gerekiyor. Bunun için bu linke tıklarsanız, dosya, bilgisayarınıza inecektir. Dosyayı indirdikten sonra, gerekli derleme araçlarını ve çekirdek başlıklarını Debian 11 Bullseye’e yüklemek gerekiyor. Bunun için sırasıyla aşağıdaki komutları vermemiz gerekiyor: derleme araçlarını kurmak için: sudo apt update ve çekirdek başlıklarını Debian 11’e yüklemek için: sudo apt install build-essential linux-headers-$(uname -r). Çekirdek başlıkları da yüklendikten sonra, VMware Workstation Player 17’nin kurulumuna geçiyoruz. Ben, indireceklerimi /İndirilenler klasörüne indiriyorum. Bunun için daha önce indirdiğimiz dosyaya ulaşmak için bu klasöre gitmem gerekiyor. Bu nedenle, bu klasöre gitmek üzere cd ~/İndirilenler komutunu veriyorum.

Şimdi VMware Workstation Player 17 dosyasına kurulum izni vermemiz gerekiyor. Bunun için aşağıdaki komutu veriyoruz:
chmod +x VMware-Player-Full-17*.bundle
Artık kurulum dosyasına kurulum izni vermiş olduk. Şimdi sistem üzerinde VMware Workstation Player 17’yi kurmak üzere aşağıdaki komutu veriyoruz:
sudo ./VMware-Player-Full-17*.bundle
Kurulum kısa bir süre içinde sona erecektir. Güle güle kullanın.

January 11, 2023

Mustafa Akgül Özgür Yazılım Kış Kampı [2023]

Linux Kullanıcıları Derneği ve Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nin organizasyonunu üstlendiği etkinlik bu yıl 4 - 8 Şubat tarihleri arasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Meşelik Yerleşkesi’nde yapılıyor.Farklı alanlarda, farklı bilgi düzeylerine hitap eden paralel sınıflarda gerçekleştirilen eğitimlere katılım ücretsizdir. Katılımcılardan yalnızca kendi yol/konaklama/

Z-Library nedir, nasıl kullanılır?

Z-Library, akademik dergi makalelerine, akademik metinlere ve genel ilgi alanlarına yönelik e-kitaplara dosya paylaşım erişimi sağlayan bir gölge kitaplık projesidir. Buradan makale, e-kitap gibi dosyalar indirilebileceği gibi, kullanıcılar da Z-Library platformuna e-kitap, akademik metin veya makaleler yükleyebilmektedirler.

Dünya üzerinde son derece popüler olan bu platform 1 Ocak 2023 itibarıyla 11.828.754’ten fazla e-kitap ve 84.837.643 makale içermektedir. Aynı zamanda kendilerini kar amacı gütmeyen, bağışlarla yaşayan “dünyanın en büyük e-kitap kütüphanesi” ve “dünyanın en büyük bilimsel makale mağazası” olarak tanımlamaktadırlar.

Kasım 2022’de Z-Library alan adına ABD adalet bakanlığı tarafından el konuldu. Bu yüzden kapatılan Z-Library web sitesine artık yalnızca TOR ve I2P ağları üzerinden erişilebilmektedir. Bu konu ile ilgili detaylara buradan bakılabilir.

Siteye Tor Browser üzerinden https://singlelogin.me/ adresi giriş yapılarak ulaşılabilir. Bu şekilde Z-Library sitesine giriş yaptıktan sonra ekrana çıkan “Tor site” adresine tıklayıp tekrar giriş yapmak gerekmektedir. Veya aşağıdaki onion uzantılı adresleri kopyalayıp kullanarak tek seferde de giriş yapılabilir ki bu adreslerle giriş daha problemsizdir.

E-Kitaplar için: http://bookszlibb74ugqojhzhg2a63w5i2atv5bqarulgczawnbmsb6s6qead.onion
Makaleler için: http://articles24t2d47kb6rbabobokvrnymh2smkleosntcu6qxou6sxewyd.onion

Eğer ileride yukarıda yazan adreslerden de ulaşılamazsa Tor Browser üzerinde “zlibrary onion site” araması yapılarak yeni onion uzantılı adresler üzerinden giriş yapılabilir. Bu adresleri, kolaylık olması açısınan Tor Browser’ın yerimlerine kaydetmekte yarar vardır.

Kullanımı:

Eğer Z-Library hesabınız yoksa giriş sayfasındaki “Kaydet” ile yeni kayıt yapılabilir. Yalnız yeni kayıt yapıldıktan sonra mutlaka e-posta onaylatılmalıdır. Aksi halde indirme yapılamaz. Eğer o an e-postaya onay postası gelmiyorsa, e-posta onay gönderim işi ara ara denenmelidir. E-postaya gelen onay tıklandıkdan sonra hesap “Temel Hesap” olur ve temel hesap sahiplerinin günde 10 dosya indirme hakkı vardır. Daha fazlası için bağış yaparak “Premium hesap” sahibi olmak gerekmektedir. Bunun dışında Telegram botu kullanarak web sitesindeki günlük 10 adet limite ek olarak 10 kitap daha indirilebilir (toplamda günlük 20 indirme). Veya sadece Telegram botu kullanıp buradan 20 kitap indirilebilir. Ancak Telegram aracılığı ile indirilen dosya 50MB’tan büyük olmamalıdır. 50mb’tan büyük dosyalar için her zaman Tor Browser kullanılmalıdır.

Telegram botu ile e-kitap indirmek hem çok hızlı hem de çok kolaydır. Bir e-kitabı bulup indirmek için kitabın adını, yazar adını veya ISBN/ASIN numarasını mesaj ile bota gönderdikten sonra gelen linklerdeki kitaplardan istediğinize tıklamanız yeterlidir. Tıkladığınız e-kitap, kullandığınız telegramın yüklü olduğu bilgisayar veya telefonunuza hemen inecektir.

Bunun dışında 50MB ve altındaki dosyalara erişim Telegram üzerinden yapılabilse de kullanılan Telegram botları telif hakları nedeniyle sık sık engellendiğinden ve I2P son kullanıcı için kullanımı çok pratik olmadığından, Tor Browser kullanarak siteye erişmek daha kolay ve sorunsuz olmaktadır. Tor Browser kullanımında ağın yapısı gereği bağlantı hızının çok yavaş olacağını da hatırlatalım.

Not: Telif hakkı ihlalinden dolayı kapatılan botun yenisi kısa süre sonra tekrar yayınlanmaktadır. İstenilirse tekrar kurulabilir. Bu döngü de böylece devam eder.

Z-Library web sitesi üzerinde bir e-kitap başka bir formata dönüştürülebilir. Ayrıca indirmek istenilen e-kitap direk olarak e-posta, Telegram veya Google Drive‘a gönderilebilir. Yalnız e-posta adresine göndermek için kitap 20MB’tan küçük olmalıdır. Telegram’a göndermek içinse 50MB’tan küçük olmalıdır. Premium hesap kullanıcıları bunların dışında Kindle’a da direk olarak kitap gönderebilir.

Z-Library “EPUB, PDF, MOBİ, TXT, RTF, LİT, FB2, DJVU, DJV, AZW3, AZW” uzantılı dosyaları desteklemektedir.

Sitede olmayan kitaplar için istekler oluşturulabilir ve “Z-Alert” kullanılarak istenilen kitap birisi tarafından yüklendiğinde size haber gönderilmesi sağlanabilir. Bunların yanında beğenilen e-kitaplar favorilere eklenebilir, ve e-kitaplardan kullanıcı kendine özel bir kütüphane yapılabilir. “Kitap Ekle” bölümünden de siteye kitap eklenebilir.

Site içi arama motoru çok kapsamlı olup yıla, dile, dosya uzantısına, kelimeye, tam eşleşmeye, ifadeye göre detaylı ve daha hedefe yönelik aramalar yapılabilir. En popüler e-kitaplara bakılabilir ve “Son Eklenenler” bölümünden en son eklenen yeni e-kitaplar takip edilebilir.

Site Türkçeyi desteklemektedir. Ayrıca sitede kimse kimsenin profilini görememekte ve birbiriyle iletişim kuramamaktadır. Yalnızca kitaplara yorum yapıldığında kullanıcı adı gözüksede bu kanaldan da iletişim kurulamamaktadır.

Telegram bot’unun yüklenmesi için iki yol vardır:
1- https://singlelogin.me/ ile giriş yaptıktan sonra “Link to Telegram bot” butonuna tıklayıp, arkasından “Botu başlat” butonu ile bot direk yüklenebilir. Veya ekranda görülen “@ZLibrary…” ile başlayan güncel bot Telegram uygulamasında aratıldıkdan sonra yine ekranda çıkan güncel “/start…” ile başlayan satır mesaj olarak gönderilerek bot kurulumu yapılır.

2- Z-Library sitesinde hesaba tamamen girildikten sonra “Profil Düzenle” seçeneğinden “Telegram botuna bağlanın” butonuna tıklayıp ekranda görülen “@ZLibrary…” ile başlayan güncel bot Telegram uygulamasında aratıldıkdan sonra yine ekranda çıkan güncel “/start…” ile başlayan satır mesaj olarak gönderilerek bot yüklemesi tamamlanabilir.

______________

Telefondan https://singlelogin.me/ girişi ile Telegram botu yükleme görüntüleri:

______________

Bilgisayardan https://singlelogin.me/ girişi ile Telegram botu yükleme görüntüleri:

______________

Tor Browser ile hesaba girdikten sonra Telegram botu yükleme görüntüleri:


İstenmesi halinde Telegram Botu ile bağlantının kesilmesi yine “Profil Düzenle” bölümünden yapılabilir.

January 10, 2023

Bir Dizüstü Bilgisayar Satın Almadan Önce Linux Uyumlululuğu Hakkında Bilinmesi Gerekenler

“Linux dizüstü bilgisayar”, temel olarak bir Linux dağıtımını çalıştıran bir dizüstü bilgisayardır. Herhangi bir dizüstü bilgisayar bir “Linux dizüstü bilgisayar” olabilir. İşletim sistemi dışında, bir Windows veya Mac dizüstü bilgisayardan hiçbir farkı yoktur.

Hemen hemen her dizüstü bilgisayar, hatta bir Apple dizüstü bilgisayar bile Linux çalıştırabilir.

Eski dizüstü bilgisayarınız da Linux çalıştırabilir.

Bir dizüstü bilgisayar satın alıyorsanız ve Linux’u sorunsuz çalıştırıp çalıştıramayacağını merak ediyorsanız, büyük ihtimalle çalıştıracağını bilmelisiniz.

Ancak, yine de Linux ile  her şeyin doğru çalışıp çalışmadığını öğrenmek için Google ile biraz zaman geçirebilir ve araştırma yapabilirsiniz.

Bazı durumlarda, belirli donanımlar için sürücüleri ayarlamak sorun olabilir. Bluetooth, Wi-Fi ve parmak izi okuyucuları Linux ile ilgili sorunlar yaşayabilir.

Aldığınız dizüstü bilgisayar Windows önyüklü gelmişse, Windows’u kolayca Linux ile değiştirebilirsiniz. Windows’un önceden yüklenmiş olması, dizüstü bilgisayarın bir “Linux dizüstü bilgisayar” olmadığı anlamına gelmez. Yani herhangi bir dizüstü bilgisayar bir “Linux dizüstü bilgisayar” olabilir.

Uyumluluk sorunlarından kaçınmak için Linux önyüklenmiş bir dizüstü bilgisayar satın alabilirsiniz.

Dizüstü bilgisayarınızda çift önyükleme(dual-booting) yapabilir ve birden çok işletim sistemi kullanabilirsiniz. Bu, dizüstü bilgisayarınızda aynı anda hem Windows hem de Linux kullanabileceğiniz anlamına gelir. Yani teknik olarak bir dizüstü bilgisayar “Windows dizüstü bilgisayar” veya “Linux dizüstü bilgisayar” değil, sadece bir dizüstü bilgisayardır.

Dizüstü bilgisayarı oyun oynamak veya video düzenlemek için kullanıyorsanız, elbette daha güçlü bir donanıma ihtiyaç duyacak olsanız da, genel olarak, Linux dağıtımları güçlü donanımlara ihtiyaç duymaz.

Özellikle hafif bir dağıtım kullanıyorsanız, işletim sisteminin kendisi çok fazla donanım kaynağına ihtiyaç duymaz. Bu nedenle, bir Linux dizüstü bilgisayar seçerken daha eski ve daha az güçlü donanıma sahip olanı seçebilirsiniz.

Bazı insanlar ikinci el, eski bir dizüstü bilgisayar satın alıp üzerine hafif bir Linux dağıtımı kurma yolunu seçmektedir.

Hafif Linux dağıtımları, Windows ve Mac’in eski, desteklenmeyen sürümlerinden çok daha iyidir. Tüm hafif Linux dağıtımları hala desteklenmekte ve güncellemeler almaktadır. Ayrıca, hafif Linux dağıtımları  daha az kaynak kullanırlar.

Bir Linux dizüstü bilgisayarın pil ömrü çoğu durumda Windows veya Mac yüklü bir dizüstü bilgisayar ile hemen hemen aynıdır. Her şey ne çalıştırdığınıza ve dizüstü bilgisayarınızı nasıl kullandığınıza bağlıdır. Ancak, bazı hafif Linux dağıtımları daha az kaynak kullanır, bu nedenle pil ömrü için daha iyidirler.

Sizin için en iyi dizüstü bilgisayar, gereksinimlerinize, tercihlerinize ve bütçenize en iyi cevap veren bilgisayardır. Bir dizüstü bilgisayar birileri için daha iyi olabilecekken sizin için iyi olmayabilir.

January 08, 2023

/tmp Dizini Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

/tmp veya /var/tmp dizinine, internette gördüğüm bir yazıyı okuyana kadar hiç gerekli özeni ve dikkati vermediğimi fark ettim.Ben de bundan hareketle bu makaleyi hazırladım.Faydalı olması dileklerimle, iyi okumalar.

/tmp dizini nedir?

Linux tabanlı sistemlerde /tmp dizini, sistemde çalışan yazılım ve uygulamalar için gerek duyulan geçici dosyaların tutulduğu dizindir.Örneğin, bir belge yazarken, belgenin içindeki tüm içerik /tmp dizinine geçici bir dosya olarak kaydedilir.Hazırladığınız belgeyi kaydederek, istediğiniz konumda konumda saklarsınız ve belgeden çıktığınızda geçici dosya kaldırılır.

/tmp dizini ile /var/tmp dizini arasındaki fark nedir?

Temel olarak hem /tmp hem de /var/tmp, verileri geçici olarak depolamak için kullanılır. Bununla birlikte aralarındaki esas fark, verilerin bu dosya sistemlerinde ne kadar süreyle saklandığıdır. /var/tmp için veri saklama süresi, /tmp dizinininkinden çok daha uzundur.
Varsayılan olarak /var/tmp dizininde depolanan tüm dosyalar ve veriler 30 güne kadar saklanır. /tmp içindeki veriler ise, (sistem yeniden başlatılmadığı süece) on günden sonra otomatik olarak silinir.

Ayrıca, /tmp dizininde depolanan geçici dosyalar sistem yeniden başlatıldığında hemen kaldırılır. Bu nedenle, /var/tmp dizini, yeniden başlatmalar arasında geçici olarak korunması gereken verileri depolamak için programlar tarafından kullanılır.

/tmp dizini dolabilir mi?

/tmp dizininde depolanan dosyaların ve verilerin boyutu yalnızca birkaç KB’dir. Dolayısıyla /tmp dizininin dolması mümkün olsa da zordur.

Ortalama bir sistemde /tmp dizinini doldurmak için, dizinde milyonlarca geçici dosya bulnması gerekir. Yeniden başlatma /tmp dizininde depolanan tüm dosyaları kaldırdığından, sık sık kapatılan tek kullanıcılı bir sistemde bu endişelenmenizi gerektirecek bir şey değildir.
Ancak, nadiren yeniden başlatılan ve binlerce kullanıcıyı barındıran bir sunucu çalıştıran bir sistem yöneticisiyseniz, /tmp dizinini doldurmak bir sorun olabilir.Dizinde geçici dosya yığıldıkça, tüm depolama alanını yavaş yavaş tehdit edecektir, ki bu da genel sistem sağlığı için endişe verici bir haber olabilir.

/tmp dizininde depolanan dosyalar nasıl silinir?

Ne yaptığınızdan emin değilseniz, /tmp dizini içindeki dosyaları silmeniz önerilmez.Bunlar önemlidir ve sisteminizde çalışan yazılım için gereklidir. Bunların kaldırılması sistemin çökmesine neden olabilir. /tmp dizininde depolanan dosyalar ve veriler sistem yeniden başlatıldığında otomatik olarak silindiği için, çok da endişelenmeniz gerekmez.
Ancak, aylarca çalışan sunucular için, geçici dosyalar dolup taşmadan önce /tmp dizininde zaman zaman temizlik yapmak bir anlamda mecburidir.

Yanlışlıkla /tmp dizinini sildim, şimdi ne yapacağım?

/tmp dosyalarını el ile silerken, bazı kullanıcılar yanlışlıkla /tmp dizinini de siler.Böyle bir durumda silinen /tmp dizinini hızlı bir şekilde geri yükleyebilirsiniz. Tek yapmanız gereken terminalinize aşağıdaki komutları girmektir:

$ sudo mkdir / tmp
$ sudo chmod 1777 / tmp

İlk satır yeni bir /tmp dizini oluşturur. İkinci satır, tüm kullanıcılara /tmp dizinindeki dosyaları okuma, yazma ve çalıştırma izni verir.

Sonra, tüm kullanıcıların kullanabildiğinden emin olmak ve /tmp dizininin tüm izinlerini kontrol etmek için bu komutu girebilirsiniz:

$ ls -ld / tmp

Her şeyin yolunda olduğunu kontrol ettikten sonra, sisteminizi yeniden başlatmanız gerekir.Bu, programların yeni oluşturulan /tmp dizinini kullanmaya başlamasını sağlayacaktır.

January 07, 2023

Debian’da Nouveau Sürücüsünü Devre Dışı Bırakma/Kara Listeye Alma

Hem Intel Iris Xe hem de Nvidia MX350 ekran kartına sahip dizüstü bilgisayarımda kullandığım Debian’ın aldığı en son güncellemeden sonra sistemim açılmadı.Sorunun Nouveau sürücüsüyle alakalı olduğunu tespit ettim.

Oyun oynamadığım ve harici ekran kartına gereksinim duyacağım uygulamalar çalıştırmadığım için zaten Nvidia ekran kartını kullanma gereği duymuyordum ve dahili Intel Iris Xe işimi fazlasıyla görüyordu. Dolayısıyla Nouveau sürücüsünü devre dışı bırakmak sorunumu çözmem için yeterli olacaktı.

İşte bu yazı, varsayılan Nouveau çekirdek sürücüsünün nasıl devre dışı bırakılacağını göstermektedir.

Nouveau sürücüsü nasıl kara listeye(blacklist) alınır?

Uyarı: Aşağıdaki işlemler, Linux sisteminize root olarak veya sudo komutu aracılığıyla ayrıcalıklı erişim gerektirir.

Başlayalım…

İlk adım, bir terminal açmak ve Nouveau sürücüsünü kara listeye almak için aşağıdaki komutları yazmaktır.

$ sudo bash -c "echo blacklist nouveau > /etc/modprobe.d/blacklist-nvidia-nouveau.conf"
$ sudo bash -c "echo options nouveau modeset=0 >> /etc/modprobe.d/blacklist-nvidia-nouveau.conf"

modeprobe dosyasında yeni oluşturulan blacklist-nvidia-nouveau.conf dosyasının içeriğini kontrol edin:

$ cat /etc/modprobe.d/blacklist-nvidia-nouveau.conf
blacklist nouveau
options nouveau modeset=0

Çekirdek initramfs‘lerini güncelleyin:

$ sudo update-initramfs -u

Son adım olarak, değişikliklerin etkin olması için sisteminizi yeniden başlatın.

January 03, 2023

Linux’ta Dağıtım Seçerken Zaman Kazandıracak İpuçları

Dağıtım seçiminde zaman kazandıracak bazı ipuçları….

Tüm dağıtımlar, Linux çekirdeğini temel alan aynı işletim sistemini çalıştırır. Masaüstü ortamları gibi farklılıkları olsa da, aslında farklı olmaktan çok benzerdirler. Bu nedenle, daha iyi bir dağıtım aramanın zamansal maliyeti, faydasından çok daha fazladır.

Kali, CentOS ve OpenSuse gibi belirli amaçlar için yapılan dağıtımlardan uzak durun. OpenSuse harikadır, ancak kurumsal kullanım için yapılmıştır. Sıradan bir kullanıcı, özelliklerinin çoğuna asla ihtiyaç duymaz. Aynı şey RedHat ailesi için de geçerlidir.

Belirli amaçlar için yapılan dağıtımları kendi kullanım amacınıza uydurmak yerine, sıradan kullanıcılar için yapılmış bir dağıtım seçmeniz sizin için daha faydalı olacaktır. Seçiminizde en önemli kaynak Distrowatch‘tır.

Acemi veya giriş seviyesi bir kullanıcıysanız Arch, Gentoo gibi dağıtımlardan kaçının. Kurulum aşamalarını tamamlamak hiç kolay değilken, kurulumu başarıyla tamamladığınızı varsaysak bile, en azından orta derecede tecrübeli bir Linux kullanıcısı değilseniz, sistemi bozma ihtimaliniz kuvvetle muhtemeldir. Güncellemeler bazen büyük ve çok sık olma eğilimindedir. Güncellemeleri yapmadan yeni bir paket kuramazsınız. Bununla uğraşmak zorlayıcı olabilir.

Çoğu tam teşekküllü masaüstü ortamına mesafeli olmanız sizin yararınıza olacaktır. Maksimum performans için nispeten daha hafif masaüstü ortamlarını(Lxde, Lxqt vb.) ya da daha iyisi pencere yöneticilerini(Openbox, Jwm vb.) tercih edin. Teferruatlı masaüstü ortamları iş akışında dikkatin dağılmasına neden olabileceği gibi, önyükleme süresini ve güncelleme boyutunu artırırlar. Kural şu… Ne kadar az eşyanız olursa, kırabileceğiniz o kadar az şeyiniz olur. Dağıtımınızdaki göz alıcı detayların dikkatinizi dağıtmasına izin vermeyin, onu minimum seviyede tutun.

Kurulum sonrası iş yükünü artırmamak için bir pencere yöneticisi ile birlikte gelmeyen dağıtımları devre dışı bırakmak mantıklı olabilir.

Çatallardan genelde kaçının, çünkü asıllarından çok da farklı değiller. Ek olarak, temel aldıkları dağıtımların sorunlarını kendi sorunlarına ekleme eğilimindedirler. Bağımsız dağıtımlar, sorunları daha hızlı çözebilirler. Orijinal ve bağımsız dağıtımları tercih edin.

Yazılımlar konusunda endişelenmeyin. Hemen her dağıtım, depolarında bulunmayan paketleri kurmanıza yardımcı olacak araçları barındırır. Ayrıca Appimage ve Flatpak gibi paket yöneticileri, paketleri tüm dağıtımlara kurmanıza izin verir. Snap kullanmaktan kaçının. Zira önyüklemeyi yavaşlatır ve uygulama güncellemelerini kontrol etmenize izin vermez. Ancak bu, gelecekte değişebilir.

Yuvarlanan dağıtımları tercih edin. Yeniden kurulum sıkıcıdır ve her şeyi istediğiniz gibi ayarlamak uzun zamanınızı alır.

Son olarak…  Çok çalışın; öğrenmeye açık olun; süslü GUI‘lerle zaman kaybetmeyin. Bilgisayarınızı verimli kullanın, onun vaktinizi boşa harcamasına izin vermeyin.

January 01, 2023

Linux’ta Bellek Kullanımını Kontrol Etmek İçin 7 Komut

Linux, Windows gibi değildir ve özellikle bir sunucu ortamındaysanız, her zaman bir arayüze sahip olamayabilirsiniz.

Bir Linux kullanıcısı olarak, bellek, işlemci, disk alanı vb. kullanılabilir/kullanılan kaynaklarınızı nasıl kontrol edeceğinizi bilmek önemlidir.

Sisteminizi en üst düzeyde çalıştırmak için, sistemde çok fazla kaynak kullanan uygulamalar varsa bulup düzeltmeniz gerekir.

Bu nedenle, Linux’ta bellek (RAM) tüketim sürecini öğrenmek istiyorsanız, doğru yerdesiniz.

Linux’ta hemen her şey için komutlar vardır ve ilgili komutları kullanarak işinizi halledebilirsiniz.(Her ne kadar bazı kullanıcılar bundan çok hoşlanmasa da, bazı durumlarda komutlar kullanıcı arayüzünden daha kolay, daha ayrıntılı, daha seri, daha kurtarıcıdır ve daha kolay sonuca ulaşmanıza olanak tanır.)

Bu yazıda, bir Linux sisteminde bellek kullanımını kontrol etmek için sekiz güçlü komutu göreceğiz.

Aşağıdaki komutlar, Linux’ta bellek kullanımını farklı şekillerde kontrol etmenize yardımcı olabilir.

free komutu
/proc/meminfo dosyası
vmstat komutu
smem komutu
top komutu
htop komutu
glances komutu

Önemli not: Sisteminizde öntanımlı olarak kurulu gelmediyse, bazı komutlar için kurulum gerekebilir.

free komutunu kullanarak Linux’ta bellek kullanımı kontrol etme

free komutu, yaygın olarak kullanılan en güçlü komuttur. Ancak /proc/meminfo dosyasına kıyasla daha az bilgi sağlar.

free komutu, sistemdeki toplam boş ve kullanılan fiziksel belleğin ve takas belleğinin yanı sıra, çekirdek tarafından kullanılan arabellekleri ve önbellekleri de görüntüler.

Bu bilgiler /proc/meminfo dosyasından sağlanır.

Komut:

$ free -m

total: Toplam bellek
used: Şu anda çalışan, işlemler tarafından kullanılan/kullanılmış bellek
free: Kullanılmayan/boş bellek
shared: Birden çok işlem işlem arasında paylaşılan bellek
buffers: Çekirdek tarafından ayrılmış bellek
cache: Son kullanılan dosyaları RAM’de tutan önbelleğin boyutu
buff/cache: Tampon bellek + önbellek
available: Yeni uygulamaları başlatmak için hazır bulunan tahmini bellek

/proc/meminfo dosyasını kullanarak Linux’ta bellek kullanımı kontrol etme

/proc/meminfo dosyası, bellek kullanımı hakkında çeşitli gerçek zamanlı bilgileri içeren sanal bir dosyadır.

Çoğu anlaşılması biraz zor olan bellek istatistiklerini kilobayt cinsinden gösterir. Ancak bellek kullanımı hakkında faydalı bilgiler içerir.

Komut:

$ cat /proc/meminfo

vmstat komutunu kullanarak Linux’ta bellek kullanımını kontrol etme

vmstat komutu, sanal bellek istatistiklerini raporlamak için yararlı bir araçtır. İşlemler, bellek, sayfalama, diskler, işlemci işlevselliği vb. hakkında bilgiler verir. Özel izinler gerektirmez ve sistem darboğazlarının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Komut:

$ vmstat

smem komutunu kullanarak Linux’ta bellek kullanımını kontrol etme

smem, Linux sistemlerinde çok sayıda bellek kullanımı raporu sağlayabilen bir araçtır. Mevcut araçlardan farklı olarak aşağıdakileri raporlayabilir:

  • Proportional Set Size (PSS): Sanal bellek sistemindeki kitaplıklar ve uygulamalar tarafından kullanılan bellek miktarını ifade eder.
  • Unique Set Size (USS) : Paylaşılmayan hafıza, USS (Unique Set Size) olarak rapor edilir.
  • Resident Set Size (RSS) : Yerleşik küme boyutu (RSS) olarak bilinen standart fiziksel bellek (genellikle birden çok uygulama arasında paylaşılır) kullanımı.

Komut:

$ smem

top komutunu kullanarak Linux’ta bellek kullanımını kontrol etme

top komutu, Linux sistemindeki bir işlemin kaynak kullanımını anlamak ve görüntülemek için en sık kullanılan komutlardan birisidir.

Sistemin toplam hafızasını, mevcut hafıza kullanımını, boş hafızayı ve tamponlar tarafından kullanılan toplam hafızayı gösterir.

Ayrıca, toplam takas belleğini, mevcut takas kullanımını, boş takas belleğini ve sistem tarafından önbelleklenmiş belleği görüntüler.

Komut:

$ top

htop komutunu kullanarak Linux’ta bellek kullanımı kontrol etme

htop komutu, Linux/Unix sistemleri için, etkileşimli bir süreç görüntüleyicidir. top komutuna alternatif olarak geliştirilmiştir. Dolayısıyla top komutuna benzer, ancak sistemi çalıştıran tüm işlemleri görmek için dikey ve yatay olarak kaydırmanıza izin verir.

htop, sistem performansını izleme söz konusu olduğunda çok belirgin ek faydaları olan renkler ile birlikte gelir.

$ htop

glances komutunu kullanarak Linux’ta bellek kullanımını kontrol etme

glances, Python ile yazılmış bir çapraz platform sistem izleme aracıdır. CPU kullanımı, bellek kullanımı, çalışan işlemler, ağ arayüzü, disk G/Ç, raid, sensörler, dosya sistemi bilgisi, docker, sistem bilgisi, çalışma süresi vb. tüm bilgileri tek bir yerde görebilmenizi sağlar.

$ glances

December 28, 2022

Linux’ta /etc Dizini Nedir, Ne İşe Yarar?

Linux dosya sistemi hiyerarşisi özenle oluşturulmuştur ve başlangıcından bu yana bazı değişikliklerden geçmiştir.

Linux kullanıcıları, tüm sistemlerde her zaman mevcut olan bazı dizinler olduğunu fark etmişlerdir. /etc dizini de, kök dizin içinde yer alan diğer bazıları gibi, bu dizinlerden biridir.

Bu dizinin Linux işletim sistemi için nasıl bu kadar önemli hale geldiğini ve özelliklerini hiç merak ettiniz mi?

Bu yazı, bir Linux sisteminde /etc dizininin ne için kullanıldığına odaklanıyor.

1970’lerde, /etc dizini ilk olarak Unix sürümlerinin bir parçası oldu. Çoğunlukla /bin, /dev, /lib ve /usr gibi diğer varsayılan dizinlere yerleştirilecek kategorik gereklilikleri karşılamayan dosyalar için  kullanılan bir alan olarak işlev gördü. /etc dizini o zamandan beri Unix, Linux ve BSD’nin neredeyse tamamında yer aldı.

Not: Yukarıdaki paragrafta da bahsi geçetiği gibi, tüm varsayılan dizinlerin üç harften oluşturulduğunu fark ettiniz mi? Bu, Unix’in ilk sürümlerinde yaygın bir kuraldı, ancak sonraları kaldırıldı.

Programlar geliştikçe ve yöneticilerin yapılandırma dosyalarını düzenleyerek değişiklikler yapmasına izin vermeye başladıkça, /etc dizini kademeli olarak sistemin tüm yapılandırma dosyaları için tek durak noktası olarak bilinmeye başlandı. Bu durum hala çoğunlukla böyledir ve /etc dizini, bir Linux sistemindeki çeşitli programlar için neredeyse tüm yapılandırma dosyalarını içerir.

“Başka bir yere ait olmayan herhangi bir dosya” da dahil, bazen /etc dizini içinde yapılandırma dosyalarından daha fazlasını bulabilirsiniz. Ancak yine de /etc dizininin temel olarak yapılandırma dosyaları için ayrıldığını bilmekte fayda var.

Bir Linux kullanıcısı veya sistem yöneticisi olarak, kendinizi sık sık /etc dizinini karıştırırken bulabilirsiniz. Yapılandırma dosyalarını düzenlemek, sisteminizdeki programların davranışını nasıl değiştirdiğinizle ilgilidir.

Bitirirken…

Bir Linux sistemindeki /etc dizini hakkında bilgi edindik ve ne için kullanıldığını öğrendik. /etc dizininin yapılandırma dosyaları için tasarlanmış bir sistem dizini olduğunu unutmayın. İşte bu yapılandırma dosyalarını değiştirmek dışında, /etc dizinini kurcalamak için fazla bir nedeniniz yok.

December 25, 2022

Arch Linux UEFI GRUB Yeniden Kurulumu

İlk adımda Arch Linux yüklü bir USB belleğe ihtiyacımız var. ISO dosyamızı belleğimize UEFI olarak yazdırıyoruz.

Yazdırma işleminden sonra, belleğimizi takıyoruz ve bilgisayarımızı Arch Linux kurulu belleğimizden başlatıyoruz.

Karakter sorunu yaşamamak için klavyemizi Türkçe olarak ayarlıyoruz.

# loadkeys trq

Şimdi, Arch Linux kurulumumuzun kök bölümünü  /mnt’ye bağlamanız gerekiyor.

Bağlamadan önce, üzerinde çalışacağımız disk bölümlerimizden emin olmak için disk bölümlerimizi listeliyoruz.

# fdisk -l

Benim Diskim nVME.

Komutun çıktısına göre, benim EFI bölümüm nvme0n1p8, kök/root bölümüm ise nvme0n1p10 olarak görünüyor, sizde farklı olabilir.

Bölümlerimizi öğrendiğimize göre, kök/root bölümünüzü /mnt’ye bağlayabiliriz.

# mount /dev/nvme0n1p10 /mnt

Chroot olma zamanı geldi.

# arch-chroot /mnt /bin/bash

EFI bölümü bağlıyoruz.

# mount /dev/nvme0n1p8 /boot/EFI

Her şeyi doğru yaptıysak, artık sıra GRUB kurulumuna geldi.

# grub-install --target=x86_64-efi --bootloader-id=archlinux --efi-directory=/boot/EFI

Ardından grub.cfg dosyasını oluşturuyoruz.

# grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

İşlemleri tamamladık, Chroot‘tan çıkalım.

# exit

Sistemi yeniden başlatıyoruz.

# reboot

Artık yeniden kurulmuş bir Arch Linux UEFI GRUB’umuz var.

December 24, 2022

Linux Mint 21.1 "Vera" Güncellemesi Nasıl Yapılır?

Linux Mint 21 sürümünden Linux Mint 21.1 sürümüne güncelleme aktif hale geldi.  Aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayarak güncellemeyi yapabilirsiniz. 1- Sisteminizde herhangi bir sorunla karşılaşma ihtimalinize karşı, yükseltme işlemini yapmadan önce Timeshift ile sisteminizin yedeğini (snapshot) alın. 2- Yükseltme işlemi için sisteminizi hazırlayın. Ekran koruyucuyu kapatın.

December 20, 2022

Linux Mint 21.1 "Vera" XFCE Çıktı

Linux Mint ekibi Linux Mint 21.1 "Vera" XFCE sürümünü yayınladı. Linux Mint 21.1 LTS desteğine sahip olan sürüm 2027'e kadar desteklenecek. Güncellenmiş yazılımları ve yeni özellikleri içerisinde barındıran bu sürüm, kullanımınızı daha rahat hale getiriyor. Bu yeni sürümde birçok geliştirme mevcut. Bunların neler olduğunu şu adresten öğrenebilirsiniz. Linux Mint 21.1 "Vera" XFCE Sistem

Linux Mint 21.1 "Vera" MATE Çıktı

Linux Mint ekibi Linux Mint 21.1 "Vera" MATE sürümünü yayınladı. Linux Mint 21.1 LTS desteğine sahip olan sürüm 2027'e kadar desteklenecek. Güncellenmiş yazılımları ve yeni özellikleri içerisinde barındıran bu sürüm, kullanımınızı daha rahat hale getiriyor. Bu yeni sürümde birçok geliştirme mevcut. Bunların neler olduğunu şu adresten öğrenebilirsiniz. Linux Mint 21.1 "Vera" MATE Sistem

Linux Mint 21.1 “Vera” Cinnamon Çıktı

Linux Mint ekibi Linux Mint 21.1 "Vera" Cinnamon sürümünü yayınladı. Linux Mint 21.1 LTS desteğine sahip olan sürüm 2027'e kadar desteklenecek. Güncellenmiş yazılımları ve yeni özellikleri içerisinde barındıran bu sürüm, kullanımınızı daha rahat hale getiriyor. Bu yeni sürümde birçok geliştirme mevcut. Bunların neler olduğunu şu adresten öğrenebilirsiniz. Linux Mint 21.1 "Vera"

December 15, 2022

Cinnamon’un, Harika Bir Masaüstü Ortamı Olarak Neden İhmal Edilmemesi Gerektiğinin Nedenleri

Her ne kadar ana dağıtımım olarak kullanmasam da Linux Mint,  amiral gemisi (veya varsayılan) Cinnamon masaüstü ortamıyla sevdiğim ve gelişimini takip ettiğim dağıtımlardan biridir.

Cinnamon masaüstü tarafından sunulan kullanıcı deneyimi, insanın aklını başından alacak kadar göz alıcı olmayabilir. Ancak kullanıcıların onu sevmesi için çok önemli bir neden var: Beklentileri tam olarak karşılayan ve çalışırken sıkıntı vermeyen bir kullanıcı arayüzü.

Sonuç olarak bir masüaüstü ortamından beklediğimiz de bu değil mi?

Cinnamon masaüstü ortamının heyecan verici bir deneyim sunmak için bazı şeyleri doğru yaptığı kanaatindeyim. Bunlara bakalım…

Halâ bilmiyor olabilirsiniz: Cinnamon masaüstü ortamı,  2011’de Clement Lefebvre (Linux Mint yaratıcısı) tarafından oluşturulmuştur ve  GNOME 3’ün bir çatalıdır.

1. Tanıdık Kullanıcı Arayüzü

Cinnamon ile, en popüler işletim sistemi olan Windows’a benzeyen, tanıdık bir masaüstü düzeni elde etmiş olursunuz.

Elbette, Windows da zamanla her zamanki düzenini zamanla geliştirmiş olsa da, temel şeyler hiç değişmedi: Bir başlat menüsü(aslında Windows 8 ile kaybolup geri döndü), bir görev çubuğu, sistem tepsisindeki simgeler ve birkaç pencere dekorasyonu… Cinnamon ile gelen bu benzer düzen, onu kavramayı kolaylaştırır.

İster bir Windows kullanıcısı olun ister bir macOS kullanıcısı, Cinnamon’un  masaüstü düzeni hiç de zorlayıcı gelmez.

Kullanıcıya daha fazla yardımcı olmak için Linux Mint’teki “Hoş Geldiniz Ekranı” size tüm bilgileri hızlı bir şekilde sunar.

2. Hafiflik

Cinnamon masaüstünde rahat bir deneyim elde etmek için (genellikle Linux Mint ile), aşağıdaki gibi bir sistem fazlasıyla yeterli olacaktır.

  • 4 GB RAM
  • 100 GB disk alanı
  • Minimum 1024×768 çözünürlüklü ekran

Modern bilgi işlem çağında, bu özellikler neredeyse her makinede bulunur. Bu nedenle, Cinnamon masaüstünü kullanan bir Linux dağıtımını çalıştırmak için çılgınca miktarda belleğe veya disk alanına ihtiyaç duyacağınıza konusunda endişe etmenize gerek yoktur.

Tabii ki, Cinnamon masaüstünü başka bir dağıtıma kurmayı da deneyebilirsiniz.

Ancak, Cinnamon en ideal dağıtımın ev sahibi olmasından dolayı Linux Mint ile elde edileceğini rahatlıkla söyleyebiliriz.

3. Kullanıcı Deneyiminden Ödün Vermeyen Hızlı Performans

Hafif bir masaüstü ortamı düşündüğümüzde, genellikle performansa odaklanan hafif bir kullanıcı arabirimi hayal ederiz.

Cinnamon masaüstünde durum böyle değil. Alanında en iyisi olmasa da, modern bir görünümü oluşturan animasyonlar, özellikler ve simgeler/temalar içerir. Bu da minimal bir yaklaşımla göze hoş gelmesini sağlar.

4. Varsayılan Özelleştirme Seçenekleri

Özelleştirme yeteneği konusunda KDE’nin eline hiçbir masaüstü ortamının su dökemeyeceğini zaten biliyor olabilirsiniz.

KDE kadar olmasa da, Cinnamon da doğru ve yeterli miktarda ekstra kontrol/özelleştirme seçeneğisunuyor.

Kolayca özelleştirebileceğiniz öğelerden bazıları şunlardır:

  • Masaüstü rengi (vurgu)
  • Açık/Koyu tema geçişi
  • Panel düzeni
  • Simgeler, düğmeler ve fare işaretçisi.

Temel ayarları bulmak için sistem ayarlarına gitmeniz gerekir.

5. Deneyiminizi Renklendirecek Resmi Eklentiler

Linux Mint, deneyiminizi geliştirmek için çeşitli eklentileri destekler.

Applet’ler ve Desklet’ler, sırasıyla panelin üstüne (sistem tepsisinin yanında) ve masaüstüne ekleyebileceğiniz küçük programlardır.

Sistem varsayılanlarını kullanabilir veya resmi depolardan daha fazlasını indirebilirsiniz.

Ayrıca, topluluk tarafından oluşturulan ve size her zaman istediğiniz görünümü kolayca verebilecek çeşitli temalara erişebilirsiniz.

6. Kusursuz Kullanıcı Deneyimi

Cinnamon masaüstünün en iyi yanı, saygı duyacak şekilde gelişmesidir.

Cinnamon masaüstünde kullanıcı deneyimini sekteye uğratacak özel bir şey yok.

Cinnamon, diğer masaüstü ortamlarındaki hizmetlerle birlikte sorunsuz ve entegre çalışır, bu konuda da sıkıntı çıkarmaz.

7. Panel Özelleştirme

Görev çubuğu veya panel, kullanıcı arabiriminin ayrılmaz bir parçasını oluşturur.

Evet, diğer masaüstü ortamları da aynı şekilde bir dereceye kadar özelleştirmenize izin verir. Ancak Cinnamon ile, ince ayar yapmak için biraz daha iyi bir kontrol elde edersiniz.

Bitirirken…

GNOME ve KDE Plazma popüler masaüstü ortamlarıdır. Öte yandan Cinnamon, optimum bir kullanıcı deneyimi için gerekli şartları sağlamaya çok uzak değildir.

 

December 12, 2022

Linux Kernel 6.1 Sürümü Yayınlandı

Linux Kernel 6.1 sürümünde, sayfa düzeltme kodunun Multi-Gen LRU (MGLRU) revizyonu, henüz oluşturulmakta olan ilk Rust programlama dili desteği,  yeni AMD Platform Yönetim Çerçevesi, çeşitli açık kaynaklı grafik sürücüsü iyileştirmeleri ve önemli Btrfs performans optimizasyonları gibi yenilikler var. Linux Kernel 6.1 Sürümündeki Yenilikler: IBM POWER/PowerPC kodunda 64-bit için

Pfsense System Backup Clone - Komut satırından sistem yedeklemek

Çalışan canlı bir sistemi yedeklemek için onlarca yöntem var.Bir tabiki opensource kaynak kullandığımız için yine açık kaynak yönemini değerlendireceğiz.Çalışmakta olan Pfsense sistemi canlı halde iken uzak bir linux sistem üzerinden diske bire bir klonlayacağız..teminalden pfsenseye login olalım.8 e basıp pfsense komut satırına düşelim.     mount komutu ile bağlı diski görebiliriz.Canlı olarak

Postfix ile farklı iplerden eposta göndermek

Postfix ile farklı iplerden eposta göndermek Postfix 3.0 versiyonuyla gelen randmap özelliği sayesinde her table lookup sorgusundan rasgele bir dönüş gelir. Örneğin 3 adet değeriniz var diyelim ve her sorgulamada bir değer rasgele seçilir. Biz de bu yapıyı kullanarak tek bir sunucu üzerinden ama farklı ip adreslerinden eposta göndereceğiz ve bu

December 11, 2022

ssh komutu ile backup işlemi nasıl

Uzak ssh komutu ile backup işlemi yapmak.2015 yılından beri Sponsorumuz Plusclous.com.tr firmasına teşekkür ediyoruz.ssh ile hemen her istediğimizi yapabiliyoruz.Klasik yöntemde FTP ile sunucuya bağlanıp dosyaları indirebiliriz.Sftp ile ssh üzerinden ftp işlemi yapabiliriz.güvenli olmadığı için ftp hiç kullanmadım.Truva Linux web sunucumun yedeklerini almam gerekti.ssh ile sunucuya login olup

December 06, 2022

Linux Mint 21.1 "Vera" XFCE Beta Çıktı

Linux Mint ekibi Linux Mint 21.1 "Vera" XFCE Beta sürümünü yayınladı. Linux Mint 21.1 LTS desteğine sahip olan sürüm 2027'e kadar desteklenecek. Güncellenmiş yazılımları ve yeni özellikleri içerisinde barındıran bu sürüm, kullanımınızı daha rahat hale getiriyor. Bu yeni sürümde birçok geliştirme mevcut. Bunların neler olduğunu şu adresten öğrenebilirsiniz. Linux Mint 21.1 "Vera" XFCE Beta

Linux Mint 21.1 "Vera" MATE Beta Çıktı

Linux Mint ekibi Linux Mint 21.1 "Vera" MATE Beta sürümünü yayınladı. Linux Mint 21.1 LTS desteğine sahip olan sürüm 2027'e kadar desteklenecek. Güncellenmiş yazılımları ve yeni özellikleri içerisinde barındıran bu sürüm, kullanımınızı daha rahat hale getiriyor. Bu yeni sürümde birçok geliştirme mevcut. Bunların neler olduğunu şu adresten öğrenebilirsiniz. Linux Mint 21.1 "Vera" MATE Beta

Linux Mint 21.1 “Vera” Cinnamon BETA Çıktı

Linux Mint ekibi Linux Mint 21.1 "Vera" Cinnamon Beta sürümünü yayınladı. Linux Mint 21.1 LTS desteğine sahip olan sürüm 2027'e kadar desteklenecek. Güncellenmiş yazılımları ve yeni özellikleri içerisinde barındıran bu sürüm, kullanımınızı daha rahat hale getiriyor. Bu yeni sürümde birçok geliştirme mevcut. Bunların neler olduğunu şu adresten öğrenebilirsiniz. Linux Mint 21.1 "Vera"

December 04, 2022

Polychromatic Nedir? Nasıl Kurulur?

Polychromatic, OpenRazer çevre birimlerini özelleştirmek için açık kaynaklı bir RGB aydınlatma yönetimi ön uç uygulamasıdır. Polychromatic ile Razer klavyeleri, fareleri, tuş takımları için aydınlatmayı, RGB efektlerini ve bazı özel işlevleri yönetebilirsiniz. Bu projenin, diğer markaların çevre birimlerini de desteklemek gibi uzun vadeli bir hedefi var.Polychromatic’in desteklediği

Debian Bookworm(Testing) Tabanlı Openbox Masaüstü Ortamı(Ekran Görüntüleri)

Bilindiği gibi Openbox, esasen bir pencere yöneticisidir ve birçok masaüstü ortamıyla entegre bir biçimde çalışabilir.

Openbox o kadar esnektir ki, doğru araçlarla yapılandırıldığında, kendi başına, tam teşekküllü bir masaüstü ortamı olarak kullanılır.

Aşağıdaki ekran görüntüleri, kendi başına, tam teşekküllü bir Openbox masaüstü ortamını göstermektedir.

Bu Openbox masaüstü, Debian Bookworm(Testing) branşı üzerine inşa edilmiştir. Gnome, Xfce, Lxde masaüstü ortamlarından ödünç aldığı araçların/programların yanında, bağımsız araçlar/programlar kullanılarak da oluşturulmuştur.

Openbox masaüstü ortamı…

Openbox ve Jgmenu…

Openbox ve Pcmanfm dosya yöneticisi…

Openbox ve Sakura terminal(uçbirim)…

Openbox ve Arandr görüntü ayarları…

Openbox ve Featherpad metin editörü…

Openbox ve Network-Manager-Gnome ağ ayarları yöneticisi…

Openbox ve Lxappearance görünümü özelleştirme ayarları…

Openbox ve Lxrandr görüntü ayarları…

Openbox ve masaüstü sağ tık menüsü…

Openbox ve Nitrogen masaüstü resmi değiştirici…

Openbox ve Obconf Openbox ayarları…

Openbox ve Pcmanfm masaüstü ayarları…

Openbox ve Pnmixer ses ayarları yöneticisi…

Openbox ve Tint2 panel ayarları…

Openbox ve Kapat scripti…

December 03, 2022

Her Kullanıcının Bilmesi Gereken En Temel Terminal Komutları

Linux, içerdiği GUI yazılımlar sayesinde artık çok daha rahat. Ancak yine de Terminal, özellikle deneyimli kullanıcılar tarafından daha işlevsel ve daha hızlı bulunur ve tercih edilir.

Linux Terminal komutları, özellikle de yeni başlayanlar için, kullanımının karmaşık olduğu izlenimini verebilir, ancak öğrendikçe ne kadar kolay, güçlü ve etkili olduklarını anlarsınız. İşlemlerin, Terminale komutlar yazarak nasıl hızlı bir şekilde yürütülebileceğini görürsünüz.

1. “ls” komutu

ls (dosya listeleme) komutu, dizin yolunda bulunan dosya ve klasörleri listeler. Herhangi bir yol belirtilmeden tek başına çalıştırıldığında, mevcut çalışma dizininin içeriğini gösterecektir. Bu komut, ayrıntılı bir çıktı sağlamak için çeşitli argümanlarla kullanılabilir. ls –help komutunu çalıştırarak bu argümanları görebilirsiniz.

[email protected]:~$ ls
Belgeler Genel Müzik Resimler Şablonlar
Downloads Masaüstü Openbox.zip Scripts Videolar
[email protected]:~$

2. “pwd” komutu

pwd (çalışma dizini yazdırma) komutu, geçerli çalışma dizini yolunu gösterir.

[email protected]:~$ pwd
/home/kesim
[email protected]:~$

pwd yalnızca iki bağımsız değişkeni destekler: -L ve -P
pwd -L: Sembolik yolu gösterir.
pwd -P: Gerçek yolu gösterir
(Bu iki bağımsız değişken L ve P büyük harf olarak kullanılır.)
Bu bağımsız değişkenlerden herhangi biri olmadan yürütüldüğünde, pwd gerçek yolu yazdıracaktır.

3. “cd” komutu

cd (dizin değiştirme) komutu, dizinler arasında gezinmek için kullanılır. Herhangi bir dizine gitmek için tek yapmanız gereken, cd komutuyla birlikte o dizini çalıştırmaktır.

[email protected]:~$ cd /etc
[email protected]:/etc$

Tek başına çalıştırıldığında, cd komutu ana dizine düşecektir.

[email protected]:~$ cd
[email protected]:~$

Aşağıda, cd komutuyla kullanabileceğiniz bazı seçenekleri bulabilirsiniz::
cd / : Bu komut sizi kök dizine götürür.
cd .. : Bu komut sizi mevcut dizinin üst dizinine götürür.
cd ~ : Bu komut, benzer şekilde çalışır ve sizi ana dizine götürür.

4. “man” komutu

man komutu, komutun kullanıcı kılavuzunu doğrudan terminalde gösterir ve komut hakkında ayrıntılı bilgi yazdırır. Örneğin man komutu kullanıcı kılavuzunu görmek için man man komutu verilebilir.

[email protected]:~$ man man

5. “mkdir” komutu

mkdir komutu, yeni bir dizin oluşturmak için kullanılır.

[email protected]:~$ mkdir ~/Belgeler/text
[email protected]:~$

Herhangi bir hedef belirtilmediyse, yeni dizin mevcut çalışma dizininde oluşturulacaktır.

[email protected]:~$ mkdir text
[email protected]:~$

mkdir komutu, oluşturulan dizinlerde kullanıcı izinlerini ayarlamak için de kullanılır.

6. “locate” komutu

locate komutu, Linux sistemindeki dosyaları ada göre bulmak için kullanılır. find komutuna benzeyebilir ancak daha iyi ve daha hızlı çalışır. Bir arama başlatıldığında, dosya sisteminde o ismi arayacak olan find komutunun aksine, locate komutu veritabanına bakacaktır. Bu veritabanı, dosyanın bitlerini ve bölümlerini ve bunların yollarını içerir.

locate komutunu tek başına verirseniz aşağıdaki uyarıyı alabilirsiniz. Bir argümanla birlikte verdiğinizde arama gerçekleşecektir.

[email protected]:~$ locate
plocate: no pattern to search for specified
[email protected]:~$

[email protected]:~$ locate tint2
/etc/xdg/tint2
/etc/xdg/tint2/tint2rc
/home/kesim/.cache/tint2
/home/kesim/.cache/jgmenu/icons/tint2
/home/kesim/.cache/jgmenu/icons/tint2conf
/home/kesim/.cache/tint2/0cd2d3af868ed845dc16f78e7ffe2d11.png
/home/kesim/.cache/tint2/148284dfdf88e9f70d3397fcd2bb7ec5.png

[...]

7. “echo” komutu

echo komutu, argüman olarak iletilen metni yazdırmak için kullanılır.

[email protected]:~$ echo "Merhaba Linux!"
Merhaba Linux!
[email protected]:~$

Esas olarak kabuk komut dosyası oluşturma ve toplu dosya işlemede kullanılır. Çıktıyı uçbirime yazdırır, ancak ” >> ” bağımsız değişkeniyle birlikte kullanıldığında çıktıyı bir dosyaya yazdırabilir.

8. “history” komutu

history komutu, daha önce kullanıcı tarafından yürütülen tüm komutları görüntüler.

[email protected]:~$ history
1 su
2 pcmanfm
3 sudo pcmanfm
4 sudo apt install dbus-x11
5 pavucontrol
6 sudo apt install firmware-sof-signed
7 sudo apt install synaptic
8 sudo apt install jgmenu
9 sudo dpkg -i *.deb
10 sudo synaptic

[...]

9. “ping” komutu

ping komutu, ana bilgisayar ile bir sunucu arasındaki bağlantı durumunu kontrol eder. Bir IP adresi veya URL girişi alır.

[email protected]:~$ ping google.com
PING google.com (142.250.187.142) 56(84) bytes of data.
64 bytes from sof02s45-in-f14.1e100.net (142.250.187.142): icmp_seq=1 ttl=59 time=51.4 ms

[...]

10. “sudo” komutu

sudo komutu, yönetici ayrıcalıkları gerektiren bir görevin gerçekleştirilmesini sağlar.

[email protected]:~$ sudo su
[email protected]:/home/kesim#

December 02, 2022

ClamAV & ClamTk Nedir? Nasıl Kurulur?

ClamAV, Genel Kamu Lisansı ile lisanslanmış çoklu platform destekli bir antivirüs yazılımıdır. Otomatik virüs veritabanı güncelleme özelliğine sahiptir. Daha çok Unix temelli sistemler için tasarlanmaya başlanmış olmakla birlikte Windows, Mac OS X ortamlarında da kullanılabilmektedir.ClamAV, e-posta ve web taraması ve uç nokta güvenliği dahil olmak üzere çeşitli durumlarda kullanılan,

November 29, 2022

Linux LVM Disk Bölümü Genişletme işlemi - Extend Linux Partition (Extend LVM)

Turnkey Linux dağıtımını kullanırken LVM ile diski yapılandırılabiliyor.Atlantis LVM kullanan bir ubuntu serverin disk kök bölümünün yetersiz geldiğini ve genişletilmesi gerektiğini söyledi.Örnek olarak turnkeylinux Lamp iso ile kurulum yaptım. LVM ile yapılandırıp diskin sadece %50 sini kullanmasını istedim.  Lvm Yapılandırması ile diskin doluluk durumu.Kök bölümü 39GB olarak ayarlanmış.  fdisk

Feeds